گزارشی از چهارمین نمایشگاه نوشت‌افزار ایرانی-اسلامی

420-240

 

با نزدیک شدن به فصل بازگشایی مدارس، تکاپوی خانواده‌ها نیز برای آمادگی فرزاندان‌شان و تهیه‌ی ملزومات مدرسه از جمله نوشت‌افزار افزایش می‌یابد. این دانش‌آموزان هستند که به همراه خانواده‌هایشان برای خرید ملزومات مدرسه به بازار می‌روند و با توجه به علایق‌شان طرح‌هایی را برمی‌گزینند؛ طرح‌هایی که اکثرا برگرفته است از شخصیت‌های کارتون‌ها و برنامه‌های تلویزیونی مورد علاقه‌شان – از ملکه‌ی برفی و باب‌اسفنجی گرفته تا کلاه‌قرمزی و شخصیت‌های دیرین‌دیرین.

69085434_73791473fbddd

چند سالی است که برخی تولیدکنندگان ضرورت تولید نوشت‌افزار با طراحی‌های ایرانی-اسلامی را به خوبی دریافته و در راستای تولید محصولات با طراحی داخلی و مناسب اقداماتی صورت داده‌اند.

1802809

برخی خانواده‌ها نیز از اهمیت موضوع غافل نیستند و تلاش می‌کنند طراحی نوشت‌افزار، کیف و سایر ملزومات مدرسه‌ی فرزندان‌شان متناسب با فرهنگ و الگوهای ایرانی-اسلامی باشد. از دیگر سوی، مسئولین برخی مدارس نیز، اهمیت موضوع را درک کرده‌اند و یا خود برای تهیه‌ی آنها اقدام می‌کنند و آنها را در اختیار خانواده‌ها و دانش‌آموزان قرار می‌دهند و یا چهارچوبی برای والدین مشخص می‌سازند که خریدهای‌شان منطبق بر آن باشد.

دلیل حساسیت تولیدکنندگان، مسئولین و خانواده‌ها نیز واضح است. امروزه نوشت‌افزار، کیف و سایر ملزومات مدرسه صرفا وسیله‌ای مصرفی برای دانش‌آموزان نیستند، بلکه به ابزاری فرهنگی جهت انتقال مفاهیم، آموزه‌ها و باورهای فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده‌اند. دانش‌آموزان طی یک سال تحصیلی دائما از این وسایل استفاده می‌کنند و ناخودآگاه از پیام‌های منتقل شده در طراحی‌ها تأثیر می‌پذیرند.

img00175562در طراحی‌های فعلی این ابرازها، چه انواع تولیدات خارجی و چه داخلی، چیزی که بیشتر از بقیه به چشم می‌خورد استفاده از تصویر کاراکترها است. نوشت‌افزار و ملزومات مدرسه از این منظر در چرخه‌ی قهرمان‌سازی و خلق ابرقهرمان جای می‌گیرند. مخاطب کودک و نوجوان که فیلم یا انیمیشنی را درباره‌ی کاراکتری دیده و یا کتابی درباره‌ی آن خوانده است، هنگامی که از نوشت‌افزاری با طرحی از آن کاراکتر استفاده می‌کند، در ضمیر ناخودآگاهش بیشتر با آن کاراکتر درگیر شده و همذات‌پنداری می‌کند و تأثیرپذیری‌اش از آن شخصیت چند برابر می‌شود.

با توجه به این مسئله و اهمیت آن در پرورش نسل‌های آینده است که می‌بایست تولیدکنندگان داخلی بیش از پیش در انتخاب طرح‌های مورد استفاده در نوشت‌افزار و سایر ملزومات مدرسه دقت به خرج دهند. تاریخ ایران پر است از اسطوره‌ها و قهرمان‌هایی واقعی که می‌بایست به نسل‌های بعد معرفی شوند و این اسطوره‌ها ما را بی‌نیاز می‌سازند از ترویج اسطوره‌های غیرواقعی و افسانه‌ای غرب. بنابراین مقوله‌ی طراحی نوشت افزار به دلیل اهمیت راهبردی آن در تربیت نسل و فرهنگ می‌بایست مورد توجه ویژه‌ی مسئولان فرهنگی و مردم قرار گیرد.

چهارمین نمایشگاه نوشت‌افزار ایرانی-اسلامی بار دیگر بستری فراهم کرد که در آن تولیدکنندگان دغدغه‌مند گرد هم آمده و به عرضه‌ی محصولات تولیدی خود پرداختند.

a

این نمایشگاه از دوم تا نوزدهم شهریور ماه در محل نمایشگاه‌های کانون پرورش فکری با به کارگیری ظرفیت دو طبقه برگزار شد. فضای اختصاص یافته برای غرفه‌ها نسبتا مناسب بود. البته شرکت‌کنندگان ایده و طراحی خاصی برای «سر در» و «نما»ی غرفه در نظر نگرفته بودند. ضمنا تبلیغات و اطلاع‌رسانی حتی در سطح شهری بسیار ضعیف و محدود به ضبط گزارش یا بخشی از برنامه‌ی کودک شبکه دو سیما بود. با توجه به مراجعه در روزهای پایانی، کالاهای تبلیغاتی اکثر ناشران به اتمام رسیده بود اما به طور مشخص، برنامه‌ریزی‌ای در زمینه‌ی معرفی محصولات و انگیزه‌ی رقابت مشاهده نشد.

n00357094-bبه زعم نگارندگان، با توجه به تاکیدات و فضاسازی که از سال قبل برای تولید نوشت‌افزار ایرانی و توجه به مؤلفه‌های ارزشی در طراحی جلد وجود داشت، چنین واکنشی از سوی تولیدکنندگان قابل پیش‌بینی بود اما برخورد انفعالی ناشران نگران کننده است – به عنوان یک نمونه تولید دفترهایی با تصاویر شهدا (اعم از عکس یا طراحی چهره) تبدیل به ایده تکراری اکثر ناشران شده بود. عنصر گمشده در این میان خلاقیت، استفاده از عناصر تداعی‌گر به جای اشاره‌ی مستقیم، توجه به سبک طراحی متناسب با مخاطب و ظرافت‌هایی از این دست بود.

با پرس و جو از غرفه‌داران دریافتیم طراحان این محصولات، در نمایشگاه حضور ندارند و سوالات ما در خصوص مؤلفه‌های طراحی و بعضا ایراداتی که داشتیم بدون پاسخ ماند. پرواضح است که بازار نوشت‌افزار، مشتریان بی‌شماری در کشور دارد و گرایش مخاطب به طرح‌های ایرانی-اسلامی در گرو تولید کار با رعایت استانداردهای بومی در طراحی و عرضه است.

و اما چند نکته درباره عموم ناشران؛

  • اکثر تولیدی‌ها به مقوله‌ی «چاپ کاراکتر روی جلد» وارد شده بودند و بعضا در سطح حرفه‌ای کار شده بود.
  • رده‌بندی سنی به طور مشخص رعایت نشده و چهارچوب خاصی برای طراحی یا انتخاب کاراکتر دیده نشد.
  • برخی ناشران به منظور استفاده از کاراکترهای انیمیشن یا برنامه‌های تلویزیونی اقدام به خریداری حق چاپ انحصاری آن نموده بودند که این خود یک رفتار حرفه‌ای است.
  • برخی تولیدکنندگان به دلیل برخورداری از بودجه‌ی دولتی نهاد متبوع، صرفا در نمایشگاه حضور یافته و حتی دغدغه‌ی فروش یا بازاریابی نداشتند.

تولیدکنندگان

  • خلیج فارس: نمایش پیشرفت‌های ایران (تفنگدار دریایی، پرتاب ماهواره)، نمایش داستان پیامبران، گرافیک مناسب طرح‌ها، کیفیت چاپ
  • شاهنامه: تنها عرضه‌کننده‌ی [فعال] کتاب در کنار محصولات نوشت‌افزار، معرفی کتاب‌های پی‌نما، تبلیغات مناسب و معرفی کمیک استریپ، تهیه‌ی بسته ۳۰ جلدی کتاب رنگ‌آمیزی ویژه‌ی نمایشگاه، طراحی جلد کاراکترهای کتاب مصور
  • اعلایی: طراحی کاراکترهای امید و ایمان و عسل‌گلی (جدید)، چاپ کاراکتر ائمه شبیه طراحی جلد کتب داستانی، چاپ لوگو به زبان انگلیسی(!!)
  • فطرس: چاپ کننده‌ی انحصاری کاراکترهای انیمیشن شاهزاده‌ی روم، دیرین دیرین و چرا (عروسک)، خلاقیت در چینش غرفهimg14035015
  • آزاده: چاپ کننده‌ی انحصاری کاراکترهای شکرستان، سنجد و مجموعه‌ی کلاه قرمزی، به همراه طرح‌های خنثی یا مفهومی و مدرن
  • پرسام: طرح جلد معرق اشعار، تنوع کالا (ماگ، پیکسل، فرفره) با طرح‌های دانشمندان ایران، پیشرفت‌های ایران (ناو جماران، ماهواره امید، تانک ذوالفقار، رویانا و…)، تنوع طرح‌ها، رنگ‌آمیزی جذاب و طراحی کارتونی (فانتزی)، طرح‌های کارت پستالی و عکس-تایپوگرافی رهبری و شهدا
  • ریحانه: دو نوع طراحی جلد که یکی رئال و شبیه‌ والت دیسنی و دیگری فانتزی و در سبک کار کودک است، ایده چاپ شعر موضوعی در پشت جلد
  • رویش: طرح‌ عکس شهدا و علما (بعنوان مثال مرحوم حاج آقا تهرانی)، کودکان، رنگ‌آمیزی خاص طرح‌ها که به آرایش چهره شبیه بود (البته تذکرها را به خوبی پذیرفتند)
  • خانواده‌ی آسمانی/ترنم: دارای دو غرفه به ترتیب نام‌برده‌شده در طبقه بالا و پایین بوده که در خانواده‌ی آسمانی طرح‌ها بیشتر ناظر به شخصیت‌پردازی و در ترنم بیشتر معطوف به فضاسازی بود.
  • غرفه‌ی خانواده آسمانی: طراحی خانواده، کالاهای تبلیغاتی (برچسب و خط‌کش)، طرح‌ها ناظر به الگوسازی بود (طرح دخترانه: رزمی‌کار، دانشمند، تیرانداز و طرح پسرانه: ورزشکار و ملوان)، بازی منچ با تصویر کاراکترها، مکان‌های تاریخی و زیارتی.
  • غرفه‌ی ترنم: کاراکترهای دختر (طراحی شبیه مانگا) در مکان‌های تاریخی و زیارتی، مشاغل، معرفی مشاهیر
  • کانون پرورش فکری: محل غرفه در وسط محوطه‌ی سالن بدون چینش خاص، کیف‌هایی با طرح دارا(!) و یا طرح خنثی، دفترها بیشتر مناسب سن متوسطه اول یا اواخر ابتدایی، معرفی کتاب روی جلد دفترها، داستان کاراکترها در پشت جلد، عکس حیوانات روی پک لوازم‌التحریر و بعضی دفترها
  • ایلی: تصویر مذهبی به صورت معدود (شمای مسجد در زمینه‌ی تصویر)، اکثر طرح‌ها مدرن و البته با تنوع رنگ، دفتر املا با طراحی و قیمت خاص
  • طاها: روایت برشی از تاریخ (طرح جلد کشف حجاب، داستان انقلاب، دفاع مقدس، شهدا)، معرفی مکان‌های مذهبی با داستان در پشت جلد
  • مهدی‌یار: تصویر رهبر، معرفی شهدا، مشخصا زمینه‌ی طرح‌ها ایده‌ی خوبی داشته اما کاراکترها به شکل تصویر خام روی آن قرار گرفته‌اند، کاراکترهای کودک طراحی مناسبی ندارند (چهره‌ی بیمار)، مفاهیم زیارت، محرم، حجاب، عبادت و شهدا
  • مهرماه: عرضه‌ی همه محصولات در کنار محصولات چینی!
  • ضریح آفتاب: معرفی اماکن مذهبی و مشاهیر
  • ترنج (موسسه فرهنگی خشت بهشت): طراحی جلد با فرم خاص (طرح پنجره)، طرح سیاه قلم شهدا، اشعار، جاقلمی با عکس شهید
  • راه فردا: چاپ دورنگ، طرح‌های شهدا و مشاهیر در زمینه‌ی ساده
  • ایام: پیشرفت‌های ایران، شهدا، دفاع از حرم، مختارنامه (سریال)
  • روشنا: کاراکترهای سریال پایتخت، مرحوم تختی، پارسا (جدید)، بچه‌های ایران، ستارخان و باقرخان، مختار، کاراکترهای دختر جدید (پروانه‌ها) که پشت جلد آن یک صفحه از کمیک استریپ «داستان تصویری پروانه‌ها» چاپ شده، قهرمانان تیم ملی والیبال، خونه‌ی مادربزرگه (نمایش عروسکی)، خانواده‌ی رضوی (جدید)، مرحوم حاج آقا تهرانی، کاراکتر یوسف پیامبر (سریال)، کوچک جنگلی، آرش کمانگیر.

untitled-1

 

مطالب مرتبط: 

۱- کانال تلگرام سایت پی نما ایران

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *