محبوبیت مانگا در الجزایر

untitled-1

هشتمین فستیوال بین‌المللی پی‌نمای الجزیره از ششم تا دهم اکتبر ۲۰۱۵، در مرکز فرهنگی ریاض‌الفتح الجزایر با شعار «آن را به من در حباب‌ها بگو» برگزار شد. این فستیوال برای اولین بار در سال ۲۰۰۸ آغاز به کار کرد و تا چند روز دیگر نیز نهمین فستیوال آن از چهارم تا هشتم اکتبر با حضور چهل کشور از سراسر جهان و با شعار «نهمین حباب برای نهمین هنر» برگزار خواهد شد. هر ساله یک کشور به عنوان میهمان افتخاری در این فستیوال شرکت می‌کند. میهمان افتخاری هشتمین فستیوال بین‌المللی پی‌نمای الجزیره کره‌ی جنوبی بود و در سال جاری نیز ایتالیا میهمان افتخاری آن خواهد بود.

در حاشیه‌ی این فستیوال بین‌المللی برنامه‌های مختلفی برگزار می‌شود. فعالان پی‌نمای آفریقایی، فرانسوی، چینی، کوبایی، روس و … دور هم جمع می‌شوند و ضمن ارائه‌ی آثارشان در نمایشگاه‌های مختلف، به بحث و گفتگو پیرامون پی‌نما و ادبیات، تصاویر متحرک، پی‌نمای دیجیتال و سایر مباحث مربوط به این حوزه می‌پردازند. کارگاه‌های طراحی، پی‌نما و نگارش داستان پی‌نما نیز از دیگر فرصت‌هایی است که شرکت کنندگان  با حضور در آنها می‌توانند از تجارب اساتید مختلف از ملیت‌های مختلف بهره‌مند شوند.

رواج آثار پی‌نما در الجزایر از سال ۱۹۵۰ به بعد آغاز شد و در ابتدا مانند بسیاری کشورهای دیگر صرفا مصرف‌کننده‌ی پی‌نماهای وارداتی بود. از همان زمان تا اکنون، پی‌نمای الجزایر فراز و فرود بسیاری به خود دیده است؛ اما مسئله‌ای که تقریبا ثابت باقی مانده، استقبال روزافزون مردم این کشور از خواندن پی‌نماهاست. اگرچه فعالان الجزایری پی‌نما کار خود را با تولید آثاری طنزآمیز آغاز کردند، اما امروزه تمامی سبک‌ها را پوشش می‌دهند. جالب توجه آن است که فعالان جوان این حوزه در سال‌های اخیر به استفاده از مولفه‌های مانگا – قالب پی‌نمای محبوب ژاپنی – برای به تصویر کشیدن روزمرگی‌هایشان، مشکلات کشور الجزایر و یا حتی علل وابستگی‌شان به کشور فرانسه روی آورده‌اند. این مسئله روی دیگری نیز دارد و آن افزایش تقاضای مخاطبین برای پی‌نماهایی به سبک ژاپنی است هنرمندان الجزایری را به انتشار نسخه‌ی داخلی خود از مانگا سوق داده است.

استقبال هنرمندان و مخاطبان پی‌نمای الجزایر از مانگا در هشتمین فستیوال بین‌المللی پی‌نمای الجزیره نیز به وضوح حس می‌شد. خالقین آثار پی‌نما به سبک مانگای ژاپنی و ناشرین آن در این نمایشگاه حضور داشتند تا با علاقه‌مندان هنر نهم گفتگو کنند.

as

نورا بلهادف در هشتمین فستیوال بین‌المللی پی‌نمای الجزیره (عکس از جمیله اولد خطاب)

نورا بلهادف – هنرمند جوان الجزایری – با چهره‌ای بشاش در کنار یک غرفه‌ی نمایشگاهی بسیار شلوغ که بر روی دیوارهای پشتی آن پوسترهای بزرگی از قهرمانان مانگا نصب شده، ایستاده است. این هنرمند بیست و چهار ساله با لباس جین چسبان آبی و کفش‌های تنیس مشکی تا لحظاتی دیگر اولین حضور عمومی خود را در هشتمین فستیوال بین‌المللی پی‌نمای الجزیره (اف آی بی دی ای) تجربه خواهد کرد.

چند دقیقه قبل از اولین برخورد او با مخاطبینش، دلشوره‌های او نیز آغاز می‌شود. او می‌گوید: «من در طی ده سال گذشته مشغول طراحی بوده‌ام؛ و اکنون رؤیای من به واقعیت پیوسته‌است… اما اکنون من خیلی می‌ترسم! من اصلا نمی‌دانم که قرار است چه چیزی به خوانندگان کارهایم بگویم و یا این که کتاب‌هایم را به چه شکل امضا خواهم کرد.»

بلهادف به یاد می‌آورد که اولین کشش او به سمت مانگا بعد از برخورد با مجموعه‌ی ژاپنی مانگا به نام ناروتو بوده است. او نسخه‌ای از کتاب خود با عنوان لمری (به معنای آینه در زبان بربری آمازیغ) را در دست دارد. داستان این کتاب بر مبنای افسانه‌ی یک قوم محلی در شمال الجزایر به نام قبیله بوده و در مورد روحی شیطانی است که دائما بر زکیه – یک دختر بیست و سه ساله‌ی دانشجو – حلول می‌کند. وقایع این داستان در کنستانتین، واقع در چهارصد و سی کیلومتری شرق الجزیره رخ می‌دهند.

در کنار او، کامل بهلول یکی از مؤسسین شرکت زد لینک که تنها ناشر انحصاری برای تولید مانگا و کارتون‌ها در داخل الجزایر بوده و کتاب لمری را چهار ماه قبل منتشر ساخته است، ایستاده و تلاش می‌کند که مانگاکاهای جوان (هنرمندان داستان‌های مصور به سبک مانگا) را تشویق کند. بهلول می‌گوید: «ما خوشحال می‌شویم که به ارتقای نسل جدیدی از استعدادها کمک کنیم.»

در روزهای بین ششم تا دهم اکتبر، مرکز فرهنگی ریاض الفتح مشرف به پایتخت کانون تجمع هواداران پر و پا قرص رمان‌های تصویری بود. مانگا اخیرا در الجزایر – که کشوری با فرهنگی غنی از داستان‌های مصور است – شکوفا شده است.

سلیم براهیمی،‌ شریک بهلول توضیح می‌دهد که تصاویر کارتونی در اواخر دهه‌ی ۱۹۶۰ میلادی به روزنامه‌های محلی راه یافتند. بعد از یک دوره‌ی کاهش شدید در زمان دهه‌ی سیاه (دوران درگیری‌های مسلحانه بین دولت و شورشیان مسلمان در بحبوحه‌ی دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی)،‌ تولید محلی این آثار اکنون و در میانه‌ی دهه‌ی ۲۰۰۰ به روال سابق بازگشته و مانگا هم جریان‌ساز شده است.

براهیمی،‌ در حالی که با افتخار تی‌شرتی مشکی با طراحی سفارشی و مزین به پیامی با مضمون «تو شکست‌ناپذیری» به تن کرده، می‌گوید: «الجزایری‌ها تنها مجذوب کارتون‌های ژاپنی نیستند،‌ بلکه استعدادهای جوان داخلی‌ای نیز به این عرصه وارد شده و نسخه‌های خودشان از هنر مانگا را منتشر می‌سازند.»

فلا ماتوگی یک دانشجوی بیست ساله‌ی ساکن منطقه‌ی کوهستانی قبیلیه، یکی از ستارگان رو به رشد دی زد مانگا (مانگای الجزایری، که نامش بر اساس نام محلی این کشور انتخاب شده) است. او پس از انتشار اثر انقلاب در بزرگ‌داشت پنجاهمین سالگرد استقلال الجزایر از فرانسه در سال ۲۰۱۲ میلادی،‌ در بین محافل کتاب‌های پی‌نما شهرت یافت. از دیگر کارهای برجسته می‌توان به سامی کان اثر یاسین حداد اشاره کرد. براهیمی عنوان کرد: «این اثر در مورد یک نوجوان است که به خاطر مسائل ایجاد شده در صحرای بزرگ گیچ می‌شود. داستان این کتاب در تامان‌راست (واقع در هزار و نهصد کیلومتری جنوب الجزیره) رخ می‌دهد.»

sa

تصویر اهدایی از زد لینک

سید علی اودجیان با اثر جاده‌ی پیروزی قلب علاقمندان به مانگای الجزایری را هم فتح کرده است. «مجموعه‌ی داستانی او حکایت تلاش‌های یک پسر دانش‌آموز برای فتح قله‌های افتخار در فوتبال است. من واقعا ظرفیت بالای او برای طراحی به مانند مانگاکاهای ژاپنی را تحسین می‌کنم.»

خدیجه رمدانی که با دست خالی در حال خارج شدن بود، گفت: «من به اینجا آمدم تا جدیدترین نسخه‌ی این اثر را تهیه کنم. اما متأسفانه هنوز در دسترس قرار نگرفته است. این دانشجوی نوزده‌ساله‌ی دانشگاه باب‌الزوار اضافه کرد: «من عاشق این هستم که یک مانگاکا شوم. من تمام اوقات فراغتم را با طراحی شخصیت‌های کارتونی سپری می‌کنم.»

d

خدیجه رمدانی نوزده ساله مشتاق است که روزی به یک مانگاکا بدل شود (عکس از جمیله اولد خطاب)

براهیمی خاطر نشان می‌کند که همه‌ی تولیدات مانگای شرکت زد لینک، از تصاویر گرفته تا متن داستان‌ها، در داخل کشور ساخته شده‌اند. مانگاکاهای الجزایری در عین وفاداری به سبک ژاپنی آن،‌ با بهره‌گیری از مشخصه‌های اصلی این گونه مانند طنز تیز، تعلیق و شخصیت‌های بیش‌فعال، رنگ و بویی به وضوح بومی‌تر – و با چاشنی اضافه‌ای از اصطلاحات عامیانه‌ی الجزایری – به کارهای خود داده‌اند. براهیمی می‌گوید: «در کارهای ما فقط به صحنه‌های رخ داده در الجزایر پرداخته شده است. تمرکز این کارها بر روی مردم عادی است. بنابراین برقراری ارتباط با این اثرها نیز بسیار ساده است.»

استقبال علاقمندان از غرفه‌ی شرکت زد لینک طی روزهای برگزاری فستیوال قابل‌توجه است. دختران و پسران نوجوان در اطراف میزی که نسخه‌هایی از مجله‌ی لابستور (مجله‌ی ماهانه‌ی شرکت زد لینک در مورد مانگا)، تصاویر کارتونی و بازی در آن به نمایش گذاشته شده،‌ حلقه می‌زنند. گروهی از پسرها در مورد عکس روی جلد مجله‌ی لابستور – که زنی را در لباس سنتی الجزایری به نمایش کشیده – نظر می‌دهند. یکی از مسئولین غرفه که تی‌شرت سفارشی مشکی‌ای با آرم انتشاراتی بر تن داشت، می‌گوید: «برخی هنوز هیچ اطلاعی از این که الجزایر داستان‌های مصور مانگای خود را تولید می‌کند،‌ ندارند.»

هم مجله‌ها و هم کتاب‌ها از روی قفسه‌ها محو می‌شوند. این مسئول غرفه گفت: «ما در زمان فستیوال هر روز صدها نسخه فروش داریم. حتی تمامی نسخ برخی از آثار به اتمام می‌رسند. دخترها نیز به اندازه‌ی پسرها این آثار را می‌خوانند.» بهلول هم اضافه کرد: «محصولات ما با قیمت رقابتی عرضه می‌شوند. آنها سه برابر ارزان‌تر از نمونه‌های وارداتی هستند.»

couverture-couleur-logo-1

سامی کان (عکس اهدایی از شرکت زد لینک)

روبروی غرفه‌ی شرکت زد لینک، بزرگ‌سالان نیز به اندازه‌ی جوان‌ترها علاقمند به نظر می‌رسند. کامل بهلول گفت: «مانگا فقط مختص جوانان نیست. بازه‌ی سنی خوانندگان از هفت تا هفتاد و هفت سال را در بر می‌گیرد.» مریم هفتاد و نه ساله با نشان‌دادن تصویری از سه دختر در حال خواندن پی‌نما در حالت درازکش روی تخت در فیس‌بوک، می‌گوید: «من برای سه نوه‌ی دخترم کتاب‌هایی خریده و در نهایت خودم هم به خوانندگان این سبک پیوستم. مانگاکای مورد علاقه‌ی من فلا ماتوگی است. ما توانستیم او را سال گذشته در حین برگزاری یک نمایشگاه ملاقات کنیم. او بسیار مهربان است و داستان‌هایش هم شاعرانه و نفس‌گیر هستند.» او محل برگزاری فستیوال را با جدیدترین کتاب ماتوگی به نام روح ترک می‌کند.

شرکت زد لینک از زمان تأسیس در سال ۲۰۰۷ میلادی با افزایش آثار و کارمندانش تبدیل به یک شرکت موفق شده است. بهلول با رضایت اعلام می‌کند: «در ابتدا تنها ما دو نفر بودیم: سلیم و من. اکنون، ما مجموعا سی کارمند داریم.» وی افزود: «از سال ۲۰۰۷ تا ماه اکتبر ۲۰۱۵ ما پنجاه و سه نسخه از مجله‌ی لابستور و چهل و شش کتاب پی‌نما، که عمده‌ی آنها دی زد مانگا هستند،‌ منتشر کردیم. شمارگان چاپ لابستور از دو هزار نسخه به ده هزار افزایش یافته است.» براهیمی هم گفت: «در ابتدا برخی از کتاب‌فروشی‌ها تمایلی برای اختصاص فضایی به کتاب‌های پی‌نما نداشتند. اما اکنون با در نظر گرفتن تقاضاهای روزافزون، آنها از ما می‌خواهند که فضای بسیار بزرگی از قفسه‌های کتاب آنها را پر کنیم.»

کارها به سه زبان دریجا (عربی محاوره‌ای)، عربی استانده و فرانسوی منتشر می‌شوند. بهلول گفت: «ما اکنون در تلاشیم تا با کمک کمیسیون عالی مسائل آمازیغ (اچ سی ای) محصولاتمان را به زبان بربری نیز ترجمه کنیم.»

q

عکس اهدایی از شرکت زد لینک

بدون شک بزرگ‌ترین جایی که چنین تلاش‌هایی را به رسمیت شناخته، مبداء خود مانگا است. در سال ۲۰۱۲ میلادی،‌ موزه‌ی بین‌المللی مانگای کیوتو تعداد زیادی از کتاب‌های الجزایری را انتخاب کرد. براهیمی گفت: «محصولات تنها در ژاپن نمایش داده نشد، بلکه در مورد پدیده‌ی الجزایر در آنجا تحقیقاتی صورت گرفته است.» این مؤسس شرکت زد لینک افزود: «نویسندگان الجزایری همچنین به فستیوال‌های مشهور پی‌نمای فرانسه در آنگولم و مونت‌پلیه هم دعوت شده‌اند.»

با این حال،‌ هیچ یک از هنرمندان الجزایری نتوانسته‌اند عشقشان را به تنها پیشه‌ی خود در زندگی بدل کنند. براهیمی توضیح داد: «تا کنون،‌ درآمد هیچ کس از این کار در حدی نبوده که شغل‌های دیگر را ترک کند.» نورا بلهادف امیدوار است که علی‌رغم وضعیت متزلزل خود،‌ دوران کاری‌اش را ادامه دهد. او می‌گوید: «من بر روی یک طرح جدید کار می‌کنم. به دلیل مشغله‌های درسی، تنها می‌توانم شب‌ها و در طول روزهای پایانی هفته طراحی کنم. ای کاش می‌توانستم در دانشگاه سیکای کیوتو درس بخوانم تا مهارت‌هایم افزایش یابد. می‌دانم که این کار ساده نیست. اما اگر شما عاشق چیزی باشید،‌ باید برای آن بجنگید»

w

عکس اهدایی از شرکت زد لینک

مطالب مرتبط: 

۱- کانال تلگرام سایت پی نما ایران

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *