بازنمایی عراق

420-240

داستان مصور «خاموشی‌های منظم[۱]»؛ انعکاس تبعات اِشغال عراق

آمریکا در سال ۲۰۰۳ و با توجیه امحاء سلاح‌های کشتار جمعی به اشغال کشور عراق مبادرت ورزید و نظامیانش در این کشور مستقر شدند. اشغال این کشور هفت سال تمام به طول انجامید و نیروهای نظامی آمریکایی تا مدت‌ها پس از خاتمه‌ی رسمی جنگ نیز هم‌چنان در عراق حضور داشتند. اگرچه هیچ‌گاه این ادعا که عراق سلاح‌های کشتار جمعی در اختیار دارد به اثبات نرسید اما در عوض تبعات جبران‌ناپذیر این جنگ و حضور نظامیان آمریکایی در عراق بر هیچ‌کس پوشیده نیست. فقر، بی‌خانمان شدن بسیاری از مردم عراق، مهاجرت اجباری به خارج از این کشور، تشدید اختلافات قومی و مذهبی و شدت گرفتن اقدامات تروریستی تنها بخشی از این تبعات است که موضوع جذابی برای نویسندگان، خبرنگاران و فیلم‌سازان بوده تا هر کدام از دریچه‌ی ذهن خویش به انعکاس آن بپردازند. جدیدترین کتاب سارا گلیدن[۲] با عنوان «خاموشی‌های منظم» نیز شامل خاطرات مصور وی از حضور در عراق، سوریه و ترکیه بوده و روایتی غیرداستانی از حضور خبرنگاران آمریکایی در این کشورها برای پوشش دادن اخبار جنگ‌های خارجی ارائه می‌کند.

1

سارا گلیدن که به حرفه‌ی کاریکاتوریستی مشغول است، در پاییز سال ۲۰۱۰ برای سفری کاری با دوستانش از آمریکا خارج شد. آنها برای تحقیق و تهیه‌ی گزارش در خصوص تأثیر جنگ عراق بر مخاطبان آمریکایی به سوریه، ترکیه و عراق سفر کردند. یادداشت‌هایی که ماحصل سفر او بود، در کتابی با نام خاموشی‌های منظم گردآوری شد که اثری بلندپروازانه، ظریف و واقع‌گرایانه است. خانم گلیدن در مصاحبه‌ای با مجله‌ی رولینگ استون[۳] در خصوص انتشار این کتاب گفته است: «این کتاب قرار نبود توصیفی از خاورمیانه باشد زیرا من صلاحیت انجام چنین کاری را ندارم. قصدم تهیه‌ی گزارشی از نحوه‌ی انجام کار خبرنگاران بود».

همراهان خانم گلیدن، سارا استوت ویل[۴]، آلکس استون هیل[۵] و جسیکا پارت ناو[۶] خبرنگارانی هستند که اداره‌ی انتشارات اینترنتی سیاتل گلوبالیست[۷] را بر عهده دارند. این انتشارات به بیان مسائل بین‌المللی می‌پردازد. برای به دست آوردن دید کامل‌تری از جنگ، دوست دوران کودکی استوت ویل و پارت ناو، یعنی دَن اوبراین[۸] – عضو سابق نیروی دریایی آمریکا – به آنها ملحق شده بود. استوت ویل علاوه بر تهیه‌ی گزارش برای انتشارات گلوبالیست، قصد دارد گزارشی نیز در خصوص بازگشت اوبراین به عراق برای روزنامه‌ی سیاتل تایمز تهیه کند.

2

خاطرات مصور سارا گلیدِن با نام خاموشی‌های منظم را انتشارت دراون اند کوارترلی[۹] در ماه اکتبر سال جاری میلادی منتشر کرده است.

اگرچه سارا گلیدن آشنایی کاملی با روایت غیرداستانی داشته، اما این سفرش طولانی‌تر و نیازمند گزارش‌های بیشتر بود. پیش از این در سال ۲۰۱۰، خاطرات مصور دیگری از او با عنوان «چگونه اسرائیل را در شصت روز یا کمتر بشناسیم»[۱۰] منتشر شده بود؛ این کتاب بیشتر به موضوعاتی چون اجازه‌ی ویژه‌ی سفر به اسرائیل[۱۱] و بدبینی‌های وی در خصوص آن پرداخته بود. سارا زمانی که این کتاب را می‌نوشت هنوز هیچ دوره‌ی آکادمیک خبرنگاری‌ای را نگذرانده بود. خود او عنوان کرده است که هدفش از انتشار آن این بوده که مطمئن شود کارش را به خوبی بلد است. گرچه چند ماه پیش از عزیمت به سوریه، ترکیه و عراق در کلاس روزنامه‌نگاری دانشگاه واشنگتن شرکت کرد و کتاب‌های بسیاری با موضوع جنگ عراق و اصول مرتبط با تهیه‌ی گزارش از جنگ مطالعه نمود.

گلیدن در زمینه‌‌‌ی هنرهای زیبا فعالیت می‌کرد و فقط شش ماه قبل از سفرش به اسرائیل در سال ۲۰۰۷ شروع به خواندن داستان‌های مصور کرده بود. رمان‌های تحسین شده‌ی فلسطین[۱۲] و پانویس‌های غزه[۱۳] اثر جو ساکو[۱۴] الهام‌بخش او در زمینه‌ی داستان‌های مصور روزنامه‌نگاری بود و علاقه‌مند بود تا مسائل پیچیده‌ی اجتماعی و سیاسی را از این طریق به اطلاع مخاطبان بیشتری برساند. وی می‌گوید: «چون مطالب در قالب یک کتاب داستان مصور هستند، ممکن است افراد بیشتری خواندن آن را شروع کنند و از این طریق به موضوعی عمیق‌تر علاقه‌مند شوند».

خاموشی‌های منظم ترکیبی از گزارش و خاطرات مصور است. گلیدن مصاحبه‌هایی که با مردم محلی و پناهنده‌ها در مورد تجارب خود با جنگ انجام داده و همچنین مشاهدات شخصی خود را به ترتیب وقوع زمانی در کتابش آورده است. او برای شفافیت هرچه بیشتر روند انجام کارش، نحوه‌ی جمع‌آوری اطلاعات توسط خود و دوستانش را با جزئیات ثبت کرده است. وی عنوان کرده که «هنگام مکتوب کردن سوال‌های ساده لوحانه‌ای که در طول مصاحبه‌ها از مردم محلی پرسیده بودم، احساس شرمساری می‌کردم و از صداقت آنها در پاسخ دادن به سوال‌های غریبه‌های آمریکایی متعجب می‌شدم». او سعی کرده تا مسائل شخصی و حرفه‌ای بین دوستانش را در جای جای کتاب منعکس کند.

3

در یک گفتگوی داغ که گلیدن در کتابش آورده، استوت ویل در تلاش است تا دوست قدیمی خود اوبراین را متقاعد به محکوم کردن جنگ عراق کند. اوبراین با این موضوع موافق است که جنگ، عواقب فاجعه‌باری در پی داشته، اما این برای استوت ویل کافی نیست. استوت ویل می‌گوید: «دلیل اینکه تو حس می‌کنی من ناراحتم این است که در یک داستان خوب فرد تغییر می‌کند… و من مطمئنم که این تغییر در تو نیز رخ داده اما در تلاشم که بفهمم چگونه این تغییر شکل گرفته است. تنها دلیل اینکه تو از سمت من تنش حس می‌کنی این است که من به دنبال یافتن زاویه‌ای برای گفتن داستان هستم». اوبراین به آرامی پاسخ می‌دهد که بسیار علاقه‌مند است تا با عراقی‌های بیشتری ملاقات کند. دستگاه ضبط صوت اتفاقی از روی میز می‌افتد، استوت ویل با استیصال اتاق را ترک می‌کند و سکوت همه جا را فرا می‌گیرد.

4

سارا گلیدن قصد داشت تا روند انجام مصاحبه برای خاموشی‌های منظم شفاف باشد.

گلیدن استدلال کرده است که «استفاده‌ی اخلاقی از رسانه درک صحیحی از چگونگی انجام گزارش خبری را نیز شامل می‌شود». وی توضیح می‌دهد: «ممکن است برخی افراد به آسانی تحت تأثیر اطلاعات قرار بگیرند و به افرادی که داستان را شکل داده‌اند فکر نکنند». این مسئله، موضوعی ظریف در کتاب اوست و در مصاحبه‌ها شفاف‌تر به آن می‌پردازد. گلیدن می‌خواهد به همه یادآوری کند که به اعتماد بالایی از جانب خوانند‌گان نیاز است – حتی در خصوص نشریات معتبر – زیرا ممکن است افرادی که گزارشات را ضبط می‌کنند اطلاعات را دستکاری کنند و شرایط را به نادرستی تعبیر کنند. در حقیقت وی معتقد  است که مطالبی که یک خبرنگار تصمیم به نگهداری یا حذف آنها می‌گیرد، می‌تواند تغییری اساسی در درک مخاطب از اتفاقات کنونی ایجاد کند.

5

در این کتاب با تعداد زیادی از ساکنین سلیمانیه – شهری در منطقه‌ی کردنشین عراق – ملاقات صورت گرفته است. این ساکنان نسبت به دخالت نظامی ایالات متحده در منطقه، مخصوصاً در نحوه‌ی کمک آنها به کردها برای دفاع از خود در برابر صدام حسین و رژیم ظالم او کاملاً سپاسگزارند. در عوض در دمشق با هر پناهنده‌ی عراقی که صحبت می‌کنند با خصومت از آمریکا یاد می‌کند. بسیاری از آنها به خاطر جنگ از خانواده‌هایشان جدا شده‌اند و تقریباً همگی خانه‌های خود را از دست داده‌اند. از هر دو منطقه‌ای که حضور نظامیان امریکا در آنها می‌تواند قهرمانانه یا شرورانه تلقی شود اطلاعات کافی به دست آمده و گلیدن همه‌ی اطلاعات را در کتاب خود جمع‌آوری کرده است.

6

همراهان گلیدن با مشکلات فراوانی مواجه بودند: داستان‌ها کامل نمی‌شدند، منابع در تضاد با یکدیگر بودند و اطلاعات در ترجمه از بین می‌رفت. گلیدن به عنوان نماینده‌ی خواننده‌ها همواره خود را با این پرسش روبه‌رو می‌دید که آیا این چالش‌ها در روزنامه‌ نگاری عادی هستند. دوستانش به وی متذکر می‌شدند که شغل یک خبرنگار این است که تشخیص دهد کدام اطلاعات درست و مرتبط هستند تا در نهایت بتواند روایتی صادقانه و قانع کننده با اطلاعاتی که در اختیار دارد تهیه کند. خاموشی‌های منظم وارد پشت صحنه‌ی فرایندهای تصمیم‌گیری نیز شده است.

گلیدن می‌گوید: «امیدوارم از طریق این کتاب، مردم درک بهتری از جزئیات خبرنگاری پیدا کنند. در فیس‌بوک می‌بینم که مردم در حال انتشار اطلاعات بسیار مشکوکی هستند و اگر فقط پنج دقیقه صرف سنجش صحت این مطالب کنیم، خواهیم دید که آنها یا سراسر دروغ هستند یا به شدت ناقص».

کتاب گلیدن اکنون پس از شش سال از سفرش به چاپ رسیده و در این شش سال تغییرات چشم‌گیری در چشم‌انداز سیاسی خاورمیانه به وجود آمده است. وی این موضوع را در بخش آخر کتابش با ذکر گفتگویی با استوت ویل مطرح کرده است. استوت ویل اینگونه پاسخ داده که:‌ «شرایط در حال تغییر از اهمیت آنچه به ما گفته شده نمی‌کاهد».

گلیدن می‌گوید: «به نظر من برای آمریکایی‌ها بسیار مهم است که چشم از عراق و فاجعه‌‌ای که برای پناهنده‌ها به وجود آمده برنداریم. این مسئله به آنچه که اکنون در حال اتفاق افتادن است مرتبط بوده و از وقایع‌نگاری زمان حال به تاریخ تبدیل خواهد شد».

——————-

[۱] Rolling Blackouts

[۲] Sarah Glidden

[۳] Rolling Stone

[۴] Sarah Stuteville

[۵] Alex Stonehill

[۶] Jessica Partnow

[۷] Seattle Globalist

[۸] Dan O’Brien

[۹] Drawn and Quarterly

[۱۰] How to Understand Israel in 60 Days or Less

[۱۱] Birth right sponsored trip to Israel سفر رایگان ده روزه به اسرائیل برای افرادی که اسرائیلی‌الاصل هستند.

[۱۲] Palestine

[۱۳] Footnotes in Gaza

[۱۴] Joe Sacco

——————-

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *