از تصویرسازی در سانفرانسیسکو تا گردنبند «فلسطین»

420-240

مصاحبه‌ای‌ با كیتی میراندا؛ كاریکاتوریست سیاسی آمریكایی[۱]

فردی را تصور کنید که در طراحی جواهرات موفق بوده و درآمد خوبی از این راه دارد. در رشته‌ی نقاشی و طراحی تحصیل کرده و انتخاب‌های زیادی برای کسب درآمد از تخصص خود ندارد. اگر شما در این جایگاه بودید چه میزان احتمال داشت «پی‌نما» را به عنوان شغل انتخاب کنید؟ آن هم در شرایطی که بازار موجود توسط آثار روز دنیا اشباع شده و رقابت سختی برای جلب مخاطب در پیش دارید!

برای پاسخ به این سوالات به سراغ یک زن هنرمند رفته‌ایم تا از این انتخاب بگوید و از انتخاب‌های سخت‌تر… پرداختن به موضوعاتی چالش‌برانگیز که در ابتدای امر هیچ تعلق خاطری به آن نداشته و شاید از سر کنجکاوی یا نوع‌‌دوستی به سمت آنها رفته است؛ اما در ادامه با دنیایی تازه مواجه شده که واقعیات آن هنوز برای بسیاری از مردم امروز ابهام‌برانگیز است.

 كیتی میراندا[۲]،‌ كه در حال حاضر در شهر پورتلند[۳] ایالت اورگون[۴] ایالات متحده اقامت دارد، یك کارتونیست، خطاط، طراح جواهرات، تصویرگر و فعال اجتماعی است. او همه‌فن‌حریفی خبره است. این مصاحبه‌ای است که با پایگاه «پی‌نما و گفتمان» انجام داده و درباره‌ی موضوعات مختلفی از قبیل دیدگاه‌هایش در مورد اسلام و پی‌نما، فلسطین و اسرائیل، فستیوال بین‌المللی پی‌نما در آنگولیمه[۵] و اسکارلت جوهانسون[۶] اظهار نظر کرده است.

1کیتی میراندا

پی‌نما و گفتمان: ممکن است دیدگاهتان را در مورد رابطه‌ی اسلام و پی‌نما و همچنین رابطه‌ی مسلمانان و پی‌نما را بیان کنید؟ آیا جاذبه‌ی ذاتی ‌(یا حتی دافعه‌ ذاتی؟)‌ای بین آنها وجود دارد؟

کیتی میراندا: بر اساس یک اعتقاد کلیشه‌ای خیلی قدیمی، پی‌نما برای مخاطب مذکرِ سفیدپوست تولید می‌شود. اما تحقیقات میدانی نشان می‌دهد که بر خلاف این کلیشه، همه‌ی افراد مخاطب پی‌نما هستند. متأسفانه جریان اصلی صنعت پی‌نما هنوز هم از درک این نکته عاجز است؛ زیرا کماکان اغلب پی‌نماها قشر سفیدپوست و مذکر را هدف قرار می‌دهند. این موضوع را در نحوه‌ی به تصویر کشیدن شخصیت‌ زن و نقش آن در داستان‌ها مشاهده می‌کنید.

ممکن است کتاب پی‌نمایی در دست داشته‌ باشید که قرار است به یک زن جنگجوی قدرتمند بپردازد؛ با این حال عکس روی جلد تمرکزش بر زن بودن شخصیت است و نه جنگجو و قدرتمند بودن او! من واقعاً در شگفتم که خالقین اثر در زمان انجام این کار به چه چیزی فکر می‌کرده‌اند. آیا واقعاً در تلاشند تا به زنان نیرو بخشند؟ یا هنوز درگیر این ذهنیت‌اند که اگر اثرشان جذابیت جنسی نداشته باشد ورشکسته خواهند شد؟ مطالبی که آنیتا سرکیسیان[۷] در مورد صنعت بازی‌های ویدیویی مطرح می‌کند در صنعت پی‌نما نیز مصداق دارد.

بنابراین من هیچ ناسازگاری یا ارتباط ذاتی‌ای بین اسلام/مسلمانان و پی‌نما نمی‌بینم؛ زیرا همه‌ی افراد مخاطب پی‌نما هستند. حداقل به دلایل تجاری (اگر نگوییم اخلاقی)، در صنعت پی‌نما نیز -‌مانند صنعت بازی‌های ویدیویی- با گذشت زمان، محتوایی که برای طیف گسترده‌تری از مخاطبین جذاب باشد، تولید خواهد شد. در حقیقت این روند آغاز شده است.

پی‌نما و گفتمان: آیا «زن جنگجو»ی مشخصی در پی‌نماها وجود داشته که با آن مخالف باشید؟

کیتی میراندا: مثالی که زدم، موردی بود که چند ماه قبل در توییتر مشاهده کردم. من نام آن پی‌نما و یا هنرمند آن را به خاطر نمی‌آورم؛ و مایل به بردن نام و آبروی یک هنرمند  دیگر نیستم. صرفاً می‌توانم امیدوار باشم که سرانجام هنرمندان بین نوشتن کتاب پی‌نما درباره‌ی زنی قدرتمند در نقش اول، و تأکید بر اندام زن به جای مغز تناقضی بیابند. یکی از جنبه‌هایی که مرا شیفته‌ی اسلام نمود، ارتقای تفکر زن به ورای جسم از طریق عقیده‌ی عفاف بود.

پی‌نما و گفتمان: بسیاری از آثار شما در موندوویژ[۸] – که یک وبلاگ با موضوع گسترش دیدگاه‌ها در مورد خاورمیانه، به خصوص اسرائیل و فلسطین است – منتشر می‌شوند. چگونه برای اولین بار با آنها مرتبط شدید؟

کیتی میراندا: تعدادی از کاریکاتور‌هایم را برایشان ارسال کردم. آنها طرح‌ها را پسندیدند و منتشر کردند؛ و بعد از آن هم من را به عنوان عضو ثابت تحریریه استخدام کردند. کار کردن با آنها را دوست دارم. آدام هوروویتز[۹] و فیل ویژ[۱۰] دو ویراستاری هستند که مرا برای به شرح و بسط ایده‌هایم ترغیب می‌کنند. گاهی برخی از ایده‌های من قدری ابتدایی هستند و فیل یا آدام قادرند برای بهبود امروزی کردن آن تذکراتی می‌دهند. خوانندگان موندوویژ – حداقل تا آنجا که من در نظراتشان دیده‌ام – بسیار باهوش‌‌اند و بنابراین من باید این نکته را به ذهن بسپارم. این موضوع همیشه چالش‌زاست؛ زیرا گاهی من صرفاً می‌خواهم یک شوخی پیش‌پاافتاده طرح کنم.

2

اثر كیتی میراندا (از تارنمای comics.katiemiranda.com)

پی‌نما و گفتمان: در جدیدترین اثرتان در موندوویژ (تصویر بالا) – که به دنبال کشتار شارلی ابدو[۱۱] منتشر شد – گفته‌اید: «نقش من به عنوان یک کاریکاتوریست، به چالش کشیدن قدرت و صداهای غالب است و نه تاختن به افراد به حاشیه رانده شده. من درباره‌ی اوباما، نتانیاهو، دیکتاتورهای عرب و مهاجرین صهیونیست کاریکاتور می‌کشم؛ زیرا قدرت دارند. آنان هستند که رسماً دستور شلیک داده و زندگی مردم را رقت‌بار می‌سازند.» حس می‌کنید که پی‌نماهایتان چه اثری روی این شخصیت‌های رده بالا و قدرت‌مند خواهد داشت؟

کیتی میراندا: در درجه‌ی نخست آنها برای من خنده‌دار هستند. اگر چنین نباشد و یا این که من از خلق آنها لذت نبرده باشم، این آثار هرگز به وجود نمی‌آمدند. امیدوارم که این آثار دیگران را نیز بخندانند؛ زیرا انسان ممکن است به سادگی مقهور صاحبان قدرت شود با وجود این‌که کارهای ناشایستی مرتکب می‌شوند. در این صورت برابر کردن زمین بازی با استفاده از پی‌نما مفید خواهد بود. علاوه بر این، من از پی‌نما برای به تصویر کشیدن یک دیدگاه و یا مفهوم جدید استفاده می‌کنم. این چیزی است که می‌دانم عقیده‌ی بسیاری از مردم است؛ اما بیان آن برایشان کار ساده‌ای نیست. گاهی برای این موضوعات، پی‌نما نسبت به نوشتن رسانه‌ی بسیار بهتری است.

برای مثال، من پی‌نمایی طراحی و آن را برای حساب توییتری سازمان سیا ارسال کردم و پیشنهاد دادم آن را به عنوان طرح داستانی یک آگهی استخدام جدید به کار ببرند. چون در حقیقت برخی از کارهایی که مشخص شده آنها انجام داده‌اند،‌ واقعاً با کارهایی که مردم به خاطرشان دهه‌ها زندانی می‌شوند،‌ چندان متفاوت نیستند. خیلی ترسناک است که شما کسی – یا سازمانی مثل سیا – داشته باشید که در حقیقت با دلارهای مالیاتی ما اداره شده و مشغول به همان رفتارهای بد، واپیچیده و بیمارگونه‌ای باشد که به عنوان مثال از آریل کاسترو[۱۲] آدم‌ربا و متجاوز آمریکایی دیده‌ایم.

من در اینجا قربانیان را مقایسه نمی‌کنم، بلکه در حال مقایسه‌ی بین جانیان هستم. برایم مهم نیست که شما گناهکار یا بی‌گناه هستید، هیچ کس سزاوار شکنجه شدن نیست. این که می‌توانم در توییتر و در برابر تمام جهان، با یک کاریکاتور سیا را مسخره‌کنم، موضوع خشنودکننده‌ای است. این روش من برای جواب دادن به آنهاست.

البته امیدوارم که کاریکاتورهای من به مردم‌ انگیزه دهد تا اقدام مثبتی که وضع موجود را به چالش بکشد انجام دهند و در نهایت وضعیت تغییر کند.

3

اثر كیتی میراندا (از تارنمای comics.katiemiranda.com)

سمت چپ: در انفجار بمب‌‌های آمریکایی در منطقه وزیرستان (پاکستان) ۳۹ نفر کشته شدند.

سمت راست: مسلمانان در اعتراض به کاریکاتور حضرت محمد (ص)، ۱۷ نفر را در پاریس به قتل رساندند.

پی‌نما و گفتمان: در مورد پی‌نماهایتان، خصوصاً در زمینه‌ی انتقاد از اسرائیل و رییس‌جمهور اوباما، چه بازخوردهایی دریافت کرده‌اید؟

کیتی میراندا: فکر می‌کنم ۹۵% نظرات مثبت هستند. البته گاهی یکی از طرفداران بی‌چون و چرای دولت اوباما، یا یک مدافع صهیونیست‌ها با ارسال ایمیل، خشمش را نسبت به من ابراز می‌کند؛ اما این موضوع نادر است. آخرین اثری که برای موندوویژ طراحی کردم، در صفحه‌ی اول هافینگتون پست[۱۳] منتشر شده است. از این مسئله تعجب کردم زیرا هافینگتون پست را متعلق به جریان اصلی رسانه‌ای می‌دانم. اما این موضوع خوب است؛ چون پذیرش تدریجی دیدگاه‌های مسلمانان از سوی جریان اصلی رسانه‌ای را نشان می‌دهد.

پی‌نما و گفتمان: بنابراین، خودتان را درون جریان اصلی رسانه‌ای فرض نمی‌کنید؟ یا این که به دیدگاه مسلمانان به عنوان جریان اصلی رسانه‌ای اعتقاد ندارید؟

کیتی میراندا: من دیدگاه‌های مسلمانان آمریکایی را جریان اصلی رسانه‌ای نمی‌دانم. اما فکر می‌کنم که شاید بیست سال بعد، جامعه‌ی آمریکا به نحوی تغییر یابد که اغلب افراد کشور به گذشته فکر کرده و می‌گویند: «آه،‌ ما در دوره‌ی بعد از یازده سپتامبر، رفتار بسیار بدی در قبال مسلمانان داشتیم که مستحق آن نبودند و کارهای ما جهان را برای همه ناامن‌تر کرد.» مردم همانند نگاه تأسف‌بار ما به موضوع اردوگاه‌های مرگ – محل تبعید شهروندان ژاپنی‌تبار‌ آمریکا در بحبوحه‌ی جنگ جهانی دوم – به گذشته با تأسف نگاه خواهند کرد.

4

اثر كیتی میراندا (از تارنمای comics.katiemiranda.com)

پی‌نما و گفتمان: به گفته‌ی خودتان، روی یک رمان تصویری کامل با عنوان «گاز اشک‌آور در صبح[۱۴]» کار می‌کنید که در مورد جنبش مقاومت صلح‌آمیز در فلسطین است.

کیتی میراندا: بله، این اثر بر اساس تجربیات شخصی خودم در زمان زندگی در کرانه‌ی باختری بین سال‌های ۲۰۰۹-۲۰۰۶ میلادی است و هنوز مشغول کار روی آن هستم.

پی‌نما و گفتمان: چه چیزی باعث شد که در آن زمان در کرانه‌ی باختری زندگی کنید؟

کیتی میراندا: خانواده‌ی من یهودی بودند و خودم را – با این که مذهبی نبودم‌ – یهودی می‌دانستم. تا سال ۲۰۰۵، کماکان برای غلبه بر افسانه‌هایی که یهودیان آمریکایی با آنها بزرگ می‌شوند تلاش می‌کردم. در آن زمان عضویت فعال در جنبش ضد جنگ مرا متحول نمود. اولین بار در سال ۲۰۰۳ در زمان مرگ راشل کوری[۱۵] از جنبش همبستگی بین‌المللی (آی اس ام)[۱۶] مطلع ‌شدم؛ اما شروع همکاریم با آن واقعاً اتفاقی بود. سال ۲۰۰۵ در گردهمایی آی اس ام در برکلی شرکت کردم؛‌ با مشاهده‌ی فعالیت‌های آنان به وجد آمدم و چون می‌خواستم جزئی از این فعالیت‌ها باشم، همه‌ی دارایی‌ام را فروخته و برای زندگی با آنها به کرانه‌ی باختری رفتم.

پی‌نما و گفتمان: اخیراً گروهی از هنرمندان بین‌المللی رای فرانک بوندو[۱۷] -‌ رییس فستیوال بین‌المللی پی‌نما در آنگولیمه (فرانسه) ‌- در مورد ارتباط این رویداد با شرکت سودا استریم[۱۸] نامه‌ای نوشتند و شما هم جزو آنان بودید. هم‌چنین شما در سال گذشته کاریکاتوری علیه این شرکت منتشر کردید؛ که در آن چهره‌ای شبیه اسکارلت جوهانسون[۱۹] را ترسیم کرده‌ بودید. این موضوع از چه زمانی دغدغه‌ی شما شده ‌است و به نظرتان مشکل اخلاقی‌ای که زیربنای این جدل‌ها شده چیست؟

کیتی میراندا: حامیان حقوق فلسطینیان به درخواست جامعه‌ی مدنیِ فلسطین مبنی بر بایکوت،‌ سلب و تحریم (بی دی اس)[۲۰] علیه اسرائیل پاسخ مثبت می‌دهند. بایکوتِ شرکت سودا استریم نیز به دلیل این که شرکت فوق، کارخانه‌ای در زمین‌های غصب‌شده‌ی فلسطینیان در کرانه‌ی باختری داشته،‌ جزئی از همین جنبش است. بعد از یک بایکوت شدید بین‌المللی، شرکت سودا استریم برنامه‌هایی برای جابه‌جایی کارخانه از کرانه‌ی باختری به بیابان نَقَب در جنوب اسرائیل و به‌کارگیری بادیه‌نشینانی که توسط دولت [جعلی] اسرائیل رانده شدند اعلام نمود. اسرائیل برنامه‌هایی در دست اجرا دارد تا بادیه‌نشینان را از سبک زندگی سنتیِ کوچ‌نشینی به سمت اسکان اجباری در طرح شهرک‌نشینی به نام راحت[۲۱] سوق دهد. کارخانه‌ی جدید سودا استریم نیز برای بهره بردن از نیروی کار بادیه‌نشینانِ بیکار شده -که اگر در سبک زندگی سنتی‌شان با ارتزاق از مواهب زمین باقی می‌ماندند هرگز «بیکار» نمی‌شدند- در نزدیکی [مکان طرح] راحت بنا خواهد شد.

بیانیه‌ای در تارنمای صدای یهود برای صلح[۲۲] منتشر شده که بیان می‌دارد:

با این که شرکت سودا استریم برنامه‌هایش را برای بستن کارخانه در کرانه‌ی باختری اعلام کرده،‌ ما به بایکوت خود تا زمانی که این شرکت اعلام کند از کوچاندن فلسطینیان و بهره‌کشی از نیروی کار آنها دست برمی‌دارد،‌ ادامه خواهیم داد.

از منظر اخلاقی روشن است؛ برای فلسطینیانی که در سرزمین‌های تحت کنترل اسرائیل – شامل کرانه‌ی باختری، غزه و بلندی‌های جولان – هستند لازم و شایسته است که به عنوان شهروندان برابر، حقوق یکسان داشته باشند. تا زمانی که به عدالت و حقوق برابر دست نیافته‌اند، جامعه‌ی بین‌المللی به بایکوت خود ادامه خواهد داد.

5

پی‌نما و گفتمان: کدام سؤال برایتان عجیب‌تر است: «چرا پی‌نما؟» یا «چرا طراحی جواهرات اسلامی؟»

کیتی میراندا: هیچ کدام! خودم را در درجه‌ی اول و مهم‌تر، تصویرگر و نقاش می‌دانم. در زمان فارغ‌التحصیلی،‌ زندگی‌ام به سختی از این راه تأمین می‌شد. به دلیل شرایط بد اقتصادی، تصمیم گرفتم که انرژی‌ام را بر روی پی‌نما و طراحی جواهرات صرف کنم، زیرا فروش این‌ها آسان‌تر از نقاشی و تصویرسازی کتاب بود.

اگر به هر دلیلی صنعت جواهرات و یا صنعت پی‌نما به صورت ناگهانی سوددهی خود را از دست می‌داد و خطاطی هم به همان وضعیت سابق خود باقی می‌ماند، من به سمت خطاطی گرایش می‌یافتم چون اگر زیربنای کار هنری را داشته باشید‌ با کمی تمرین واقعاً می‌توانید هر شاخه‌ی آن را پیگیری کنید. اگر زمانی از پی‌نما خسته شوم، احتمالاً به سمت نقاشی بازخواهم گشت.

——————–

[۱]  این مصاحبه توسط اِی دیوید لوییس (A. David Lewis) برای ستون ادبی پی‌نما و گفتمان پایگاه مجازی IslamiCommentary تهیه شده است.

[۲] Katie Miranda

[۳] Portland

[۴] Oregon

[۵] Angoulême

[۶] Scarlett Johansson

[۷]  Anita Sarkesian یک منتقد و برنامه‌ساز آمریکایی است که نقدهایی با رویکرد فمینیستی درباره‌ی محصولات فرهنگی آمریکا مانند آثار سینمایی و بازی‌های رایانه‌ای دارد. خشونت علیه زنان و تمرکز بر مخاطبین مذکر از جمله انتقادات اوست. مترجم.

[۸]  Mondoweiss یک وب‌سایت مستقل که اطلاعاتی درباره‌ی فلسطین، اسرائیل و سیاست‌ خارجی ایالات متحده در این زمینه دارد.

[۹] Adam Horowitz

[۱۰] Phil Weiss

[۱۱]  Charlie Hebdo نشریه‌ی طنز فرانسوی که پس از نشر مطالب توهین‌آمیز علیه مسلمانان، در جریان حمله تروریستی عوامل داعش به دفتر آن تعدادی از کارکنانش کشته شدند.

[۱۲] Ariel Castro

[۱۳] Huffington Post

[۱۴] Tear Gas in the Morning

[۱۵] Rachel Corrie، یکی از فعالان طرفدار فلسطین که در جریان اعتراض به تخریب خانه‌های فلسطینیان در سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۲) توسط بولدوزر آمریکایی کشته شد.

[۱۶]  (International Solidarity Movement (ISM جنبش اعتراض بدون خشونت به اقدامات اسرائیل علیه فلسطینیان است.

[۱۷] Franck Bondoux

[۱۸]  کارخانه تولید نوشیدنی Sodastream که در بخش‌های اشغالی فلسطین تاسیس شد و بیش از نیمی از کارکنان آن اسرائیلی‌ بودند. فعالان حامی فلسطینیان معتقد بودند این کارخانه باید از مکان اولیه منتقل شود.

[۱۹] بازیگر و مدل آمریکایی که به دلیل شرکت در آگهی تبلیغاتی کارخانه سودااستریم (به دلیل وجود کارخانه در سرزمین‌های اشغالی) مورد انتقاد واقع شد.

[۲۰] (Boycott, Divestment and Sanctions (BDS

[۲۱] Rahat

[۲۲] Jewish Voice for Peace

——————–

مطالب مرتبط:

۱- کانال تلگرام خانه پی‌نما ایران

۲– صفحه اینستاگرام خانه پی نمای ایران

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *