گوگی و نگار – بخش اول

420-240

سال‌هاست گوگی و نگار، دست در دست هم، برای بهتر شدن دنیای اطرافشان تلاش می‌کنند. با هم به میان زنان و کودکان می‌روند تا یادشان بیاورند خود آنها بهتر از هرکس دیگری می‌توانند تغییرات مثبتی در محیط زندگی‌شان ایجاد کنند.

نگار نظر، اولین کاریکاتوریست مشهور زن در پاکستان، محرومیت را تنها در مناسب نبودن وضعیت اقتصادی نمی‌داند. به همین دلیل ارتقای سطح فکری و درک اجتماعی مردم کشورش را از اصلی‌ترین برنامه‌ها و اهداف زندگی حرفه‌ایش قرار داده است و تمرکزش بر مسائل اجتماعی و تناقضات موجود در جامعه‌ی پاکستانی است.

1

نگار قزلباش (معروف به نگار نظر[۱]) متولد ۱۹۵۳ اولين كارتونيست زن پاكستاني است. ابرقهرمانی که او خلق کرده است گوگي[۲] نام دارد؛ يك زن شهرنشين پاكستاني كه با ضعف‌هاي خود در زمينه‌ي هنجارهاي جنسيت‌گرايانه‌ي اجتماعي دست و پنجه نرم مي‌كند. کاراکتر پی‌نماهای نگار – این زن مترقی و تحصیل‌کرده‌ی پاکستانی که لباس‌های خال‌خالی می‌پوشد را هزاران نفر از سراسر جهان دوست دارند. او در استوديوهاي توليد گوگي به عنوان مدير ارشد اجرايي به فعالیت مشغول است.

2

بسیاری از آثار نگار نظر به لزوم سوادآموزی و تحصیل زنان اختصاص یافته است.

اولین برخورد این کارتونیست با کتاب‌های پی‌نما از کودکی و در آمریکا شروع شد، درست زمانی که محل کار پدرش در واشنگتن بود. اما وقتی به پاکستان بازگشتند دیگر دسترسی به این کتاب‌ها برای وی آسان نبود، گرچه او هم‌چنان کتاب‌های پی‌نمایی که از آمریکا آورده بود را می‌خواند و مدام به کتاب‌فروشی‌های محلی رجوع می‌کرد تا کتاب‌های پی نمای جدیدی را قرض بگیرد، با کتاب‌های خودش معاوضه کند یا بخرد. علاقه‌ی نگار به مطالعه و طراحی پی‌نما تا بزرگ‌سالی نیز با او همراه بود.

نگار در ابتدا در دانشگاه در رشته‌ی پزشکی تحصیل می‌کرد، اما همیشه به خط‌خطی کردن در حاشیه‌ی کتاب‌های پزشکی مشغول بود. تا این‌که تصمیم نهایی‌اش را گرفت و برای تغییر مسیر مصمم شد و شروع کرد به قانع کردن والدینش تا به تغییر رشته‌ی وی از پزشکی به هنرهای زیبا رضایت دهند. سرانجام نگار موفق به جلب رضایت آنها شد و در سال ۱۹۷۱ رشته‌ي تحصيلي خود را از پزشكي به هنرهاي زيبا تغيير داد. پس از این‌که او پزشکی را رها کرد و به دنبال علاقه‌اش رفت، بلافاصله برنده‌ی یک بورس تحصیلی در زمینه‌ی هنر شد. او از این موقعیت به عنوان یک مبارزه یاد می‌کند، چرا که هیچ دوره‌ی آموزشی‌ای در آن وجود نداشت. او به مؤسسه‌ی هنری‌ای پیوسته بود در حالی که تجربه‌ی هیچ‌گونه آموزش رسمی‌ای نداشت و تنها از او خواسته شده بود که هر روز یک کارتون بکشد. او می‌گوید: «من چند کتاب خودآموز طراحی کارتون به امانت گرفتم که تا چند ماه توانست مرا سر پا نگه دارد اما کار واقعی وقتی شروع شد که توانستم در یک روزنامه مشغول به کار شوم.».

3

اثر كارتوني او با نام گوگي نیز در همان سال براي اولين بار در مجله‌ي سالانه‌ي مؤسسه‌ي هنر و صنايع دستي كراچي[۳] منتشر گرديد. او بالاخره توانست در رشته‌ي هنرهاي زيبا از دانشگاه پنجاب[۴] در لاهور پاكستان فارغ‌التحصیل شود. علاوه بر اين، موفق شد درس‌هايي را نیز در دانشگاه ملي استراليا واقع در كانبرا[۵] بگذراند.

خانم نظر از سال‌ ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۳، به عنوان يك استاد فول‌برايت[۶] در دانشكده‌ي هنر دانشگاه اورگون[۷] مشغول به كار بود. در سال ۲۰۰۹ هم در كالج كلرادو[۸] يك متخصص فول‌برايتِ مهمان بود. او تجربيات خود به عنوان يك عضو فول‌برايت را عميقاً الهام‌بخش می‌داند و در اين زمينه مي‌گويد: «من این شانس را داشتم که با برگزیدگانی از جوامع مختلف و با فرهنگ‌های متنوع تعامل داشته باشم. افراد زیادي را از دبيرستان‌ها،‌ دانشگاه‌ها، دولت،‌ نيروي هوايي و كليسا ملاقات كردم. همدلی آن‌ها، علی‌رغم تفاوت‌های موجود، بسيار تأثيرگزار بود.» و این به من ثابت کرد در مورد يك مسئله شكي وجود ندارد:

«شوخ‌طبعي بسيار خاص است،‌ و هيچ حد و مرزي نمي‌شناسد.» (نقل از حساب كاربري نگار نظر در توئيتر)

4

نظر در طول دوره‌ي فول‌برايت، در يك دوره‌ي طراحي ماراتون[۹] شركت كرد،‌ برنده‌ي يك پيشنهاد كاري براي طراحي راهنماي مصور جهت نوشتن رزومه شد،‌ رويداد امضاي كتاب خود را برگزار كرد، اثر هيولاي زباله‌دان[۱۰] را منتشر نمود، يك اثر پي‌نماي هفده صفحه‌اي با هنرمندي تصويرگران جواني از جلسات كارگاه خودش گرد‌آوري کرد،‌ نحوه‌ي ساخت عروسك خيمه‌شب بازي را ياد گرفت،‌ به شهرهای یوجین[۱۱]، سياتل[۱۲]، شيكاگو[۱۳] و كلرادو رفت و جلسه‌اي را هم با دانشجويان دانشكده‌ي افسري نيروي هوايي داشت.

«يك تجربه‌ي كليدي برای من در دوره‌ي فول‌برايت، مهارت پیدا کردن در ساخت عروسك‌هاي خيمه‌شب‌بازي بود. من صرفاً برای ملاقات با يك عروسك‌ساز حرفه‌اي و یادگیریِ نحوه‌ي ساخت اين عروسك‌ها از شهر یوجین خارج شدم.» اين مهارت باعث گسترش و تنوع بيشتر مخاطبان پي‌نماهايش شد زیرا ديگر فقط به رسانه‌هاي چاپي محدود نمانده بودند. نظر، كه درست مثل خود گوگي‌ اهل پیشرفت و ترقی در کارش است، فعالیت‌هایش را در حوزه‌های متنوعی دنبال کرد؛ از روزنامه و پوستر گرفته تا كتاب‌ها، اتوبوس‌ها، بيمارستان‌ها،‌ نمايش‌هاي عروسكي، موسيقي و اكنون پويانمايي.

5

نظر، كه به قدرت شوخ‌طبعي به عنوان ابزاري براي تغييرات رفتاري عميقاً اعتقاد دارد، بر روي پي‌نماهاي بي‌شماري کار کرده است كه خودش آن‌ها را «كارتون‌هاي هدفمند[۱۴]» مي‌نامد؛ مانند پي‌نماهايي در مورد سلامتي، بهداشت، كمك‌هاي اوليه، حقوق زنان، آموزش، ايمني و مديريت بحران. او در زمان دوره‌ي فول‌برايت خود بر روي يكي از پي‌نماهاي اين‌چنيني با نام «هيولاي زباله‌دان» كار می‌کرد: «دو نفر از دانشجويان با نام‌هاي ريز[۱۵] و ميشله[۱۶] نیز با من همکاری مي‌كردند. هدف کلی پروژه این بود که حساسيت‌ مردم را در مورد وضعیت نامناسب سيستم اكولوژيكي زمین بالا ببریم. ما مي‌خواستيم تنزل زيست‌محيطي را با نگاهی طنزآمیز برجسته کنیم. اين پي‌نما، كه به زبان اردو هم ترجمه شده، بعدها توسط وزارت محيط زيست منتشر گرديد.»

6

نظر در حال دريافت هديه‌ي «شاهين» از طرف يكي از خلبانان زن حاضر در دوره‌ي آموزشي

نظر در پاسخ به این سوال كه چالش‌ برانگيزترين تجربه‌اش در طي دوره‌ي فول‌برايت چه بوده، به جلسه‌اي اشاره کرد كه با دانشجويان دانشكده‌ي افسري نيروي هوايي داشت: «من وارد تالار كنفرانس شدم و در مقابل من مردان و زنانی با فرم كامل نظامي، با سينه‌هاي ستبر و چهره‌هاي سرد و بي‌احساس نشسته بودند. در آن لحظه با خودم فكر می‌كردم اصلاً چطور ممكن است بتوانم با اين‌ها ارتباط برقرار كنم؟ اما وقتی جلسه‌ را با بيان داستان كارتوني مورد علاقه‌ام شروع كردم لبخندی که به لب‌ها آمد يخ همه را شكست.»

7

كمك‌هزينه‌ي تحقيقاتي فول‌برايت موقعيت ارتباط با جوامع محلي و به اشتراك‌گذاشتن آموخته‌ها را براي نظر فراهم ساخت. او مي‌گويد: «در طول دوره‌اي كه به عنوان متخصص مهمان حضور داشتم،‌ استادم كارن[۱۷] برگزاري يك كارگاه تابستاني را اعلان کرد؛ کارگاهی كه قرار بود من برگزار کنم. در ابتدا خودم خیلی مطمئن نبودم استقبال شود، اما وقتی فهمیدم هفده دانشجو ثبت‌نام کرده‌اند بسيار خوشحال شدم.» در آن کارگاه هر يك از اين دانشجويان يك پي‌نماي يك‌صفحه‌اي با موضوع دلخواه خود درست کردند. نظر مي‌گويد: «اين كتابِ پي‌نماي هفده صفحه‌اي نشان‌دهنده‌ي عصاره‌ي تنوع، طنز، هنر و يك‌دلي است.»

وقتی خانم نظر تجربیاتش را در زمان كار بر روي كتابچه‌ي راهنماي مصور دانشگاه براي «رزومه‌نويسي» مرور می‌کند به خاطر مي‌آورد كه: « در زمان اقامت در آمریکا خيلي به دوچرخه‌سواري علاقه داشتم. من در یک آگهی ديدم كه به دنبال هنرمندي هستند تا براي اين کتابچه‌ی راهنما تصويرگري كند. تصمیم گرفتم امتحانش كنم. از آن به بعد،‌ هر روز با دوچرخه‌ راهي دانشكده مي‌شدم. البته گوگي هم در طي اين فرآيند همراه من بود!» پس از بازگشت نظر به پاكستان،‌ او باز هم از طرف دانشگاه براي همکاری در تولید دومین كتابچه‌ي راهنما، این بار با موضوع «مصاحبه‌هاي كاري و جستجوي شغل»، دعوت شد. بعد از آن در يك جلسه‌ي آموزشيِ تحت حمايت يونيسف[۱۸] براي فيلم‌هاي پويانمايي در استوديوهاي حنا باربرا[۱۹] در مانيل شركت داشته ‌است.

8

نگار نظر اولين كارتونيست زن پاكستان و جهان اسلام است. شخصيت خلق شده به دست او،‌ يعني گوگي،‌ نه‌تنها در روزنامه‌ها و مجلات مختلف ظاهر شده، بلكه چهار بيمارستان كودكان در اسلام‌آباد و راولپندي[۲۰] با تصاوير كارتوني و پيغام‌هاي سلامتي گوگي تزئين شده‌اند. نگار همچنين نويسنده و تصويرگر ۲۷ كتاب براي كودكان است.

در یادداشت بعدی گوگی و نگار، از کاراکتر گوگی، آثار و فعالیت‌های نگار نظر و موضوعاتی که بدان پرداخته است، بیشتر صحبت خواهیم کرد.

——————–

[۱] Nigar Nazar

[۲] Gogi

[۳] Karachi’s Institute of Arts and Crafts

[۴] University of Punjab

[۵] Australian National University, Canberra

[۶] فول برایت (Fulbright Professor): برنامه‌ی تبادل دانشجو و استاد بین آمریکا و کشورهای دیگر به هزینه‌ی دولت آمریکا

[۷] University of Oregon

[۸] Colorado College

[۹] یک کارگاه طراحی دو روزه‌ی تقریبا بدون توقف.

[۱۰] Garbage Monster

[۱۱] Eugene

[۱۲] Seattle

[۱۳] Chicago

[۱۴] Cartoons for a cause

[۱۵] Reese

[۱۶] Michelle

[۱۷] Karen

[۱۸] UNICEF

[۱۹] Hanna-Barbera Studios

[۲۰] Rawalpindi

——————–

مطالب مرتبط:

۱- کانال تلگرام خانه‌ی پی‌نما‌ی ایران

۲– صفحه‌ی اینستاگرام خانه‌ی پی‌نمای ایران

2 thoughts on “گوگی و نگار – بخش اول

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *