سام و سامک

420-240

گفتگویی صمیمانه با سام سلماسی؛ تصویرگر کتاب سامک ماجراجو

1

سامک عیار و دوستش شغال پیل‌زور در شکارگاه خورشیدشاه را ملاقات می‌کنند، به کمک شاهزادۀ ماچین می‌روند، زندانی می‌شوند، با جادوگران مبارزه می‌کنند و در آخر، پیروز و خرسند، ماجرایی جدید و پی‌نمایی تازه را وعده می‌دهند.

جدیدترین پی‌نمای انتشارات خراسان با تصویرگری سام سلماسی و نویسندگی امین توکلی به بازار نشر عرضه شد.

با خالق تصاویر این اثر گفتگویی داشته‌ایم:

همکاری با نویسندۀ این اثر چطور صورت گرفت؟ یعنی اول داستان ساخته و پرداخته شده بود، و سپس به شما پیشنهاد تصویرگری‌اش داده شد؟

قبل از شروع کار با امین توکلی عزیز، ما برای تدریس در کلاس‌های مدرسۀ پی‌نما انتخاب شده بودیم و آشناییمان از آنجا شروع شد. بعد از آن، استاد سعید رزاقی من را برای تصویرگری مجموعۀ سامک معرفی کردند.

تشابه اسمی قهرمان داستان با خود شما اتفاقی که نیست؟ هست؟!

همانطور که می‌دانید این یک اقتباس فکاهی از داستان سمک عیار است. من بعداً متوجه شدم امین توکلی اسم کاراکتر را به سامک تبدیل کرده که باعث خوشحالی من هم شد!

                      2 3

موقع کار چه نکاتی را تلاش داشتید که حتماً رعایت کنید؟

از دلایل علاقه‌مندی من به این کار کاراکترمحوری‌ و محتوای طنزش بود. من سعی کردم این کتاب را به مدرن‌ترین سیاق پنل‌بندی و دکوپاژ کنم تا نمونۀ خوبی باشد از پی‌نمای ایرانی.

برای خلق ظاهر کاراکترهای این اثر از مصداق‌های بیرونی الهام گرفتید یا کاملاً ساختۀ ذهن خودتان بودند؟

تقریباً ۹۰ درصد کسانی که کتاب سامک را دیدند شباهتش به استریکس و اوبلیکس را خاطرنشان کردند. حتماً دلیلش علاقۀ من به آن فضای طنز و قلم پُرتوان گوسینی است. ولی الگوی من همیشه کارهای دیگری بود که آناتومی و پنل‌بندی کلاسیک مثل استریکس یا تن‌تن نداشتند.

در زمان کار چقدر با نویسنده هم‌عقیده بودید؟ کلاً این مسئله که نویسنده فرد دیگری باشد، سختی‌ای در کار تصویرگر ایجاد می‌کند یا خیر؟

کار با امین توکلی برای من خیلی لذت بخش و راحت است. او کار خودش را می‌کند و تمام که شد باقی کار را به من می‌سپارد. اجازۀ اعمال تغییراتی که ممکن است خروجی کار را بهتر کند هم به من می‌دهد. در هر صورت اکثر آثار پی‌نما نویسنده و تصویرگر جدا دارند.

جایی از داستان بود که دلتان می‌خواست ماجرا جور دیگری پیش می‌رفت؟

به علت تعداد محدود صفحات گاهی داستان سریع پیش می‌رود و اگر کمی بیشتر موقعیت را بپروریم می‌توان داستان سرگرم‌کننده‌تری ارائه داد. سامک هم حتماً می‌توانست بهتر باشد.

4

فکر می‌کنید اگر امکانات بیشتری داشتید در کیفیت کارتان تأثیر داشت (چه امکانات مادی، چه غیرمادی)؟

یک کار کمیک/ پی‌نمای خوب معمولاً از یک تیم چهارنفرۀ نویسنده – مدادکار – جوهرکار – رنگ‌کار تشکیل می‌شود تا کار سریع‌تر، با حوصله‌تر و زیباتر تولید شود نسبت به وقتی یک نفر کل تصویرگری را انجام دهد؛ ولی باز هم در این زمینه گلایه‌ای ندارم. تنها چیزی که می‌تواند به صنعت پی‌نما کمک کند یک فضای بازتر و تولید کمتر آثار سفارشی و تمرکز روی سرگرمی مخاطب است.

تفکر یا اندیشه‌ای هست که در این کار به خصوص درصدد بودید به مخاطب انتقال پیدا کند؟

راستش نه. من فقط می‌خواهم کاری سرگرم‌کننده تولید بشود.

فکر می‌کنید مطالعه و افزایش دانش غیرتخصصی چقدر در کار کمیک می‌تواند مؤثر باشد؟

بسیار زیاد! کسی که اهل کار فرهنگی یا هنری است باید تا وقتی کار می‌کند مطالعه هم داشته باشد. تأثیرش بیشتر از آن است که خودمان فکر می‌کنیم.

در مورد شخصیت سامک، تیزهوشی و زیرکی و جوانمردی‌اش را با چه مشخصههایی در ظاهر این شخصیت نشان دادید؟

من در طراحی کاراکتر سامک و شغال چندین اتود را با آقای مصطفی حسینی عزیز رد و بدل کردیم؛ که به نظر من ایشان یکی از بهترین‌های صنعت کمیک در کشور هستند. در نهایت، کاراکتر سامک را یک پسر جوان فرز و چابک طراحی کردم که چندان ورزیده هم نیست. یک لباس فرم هم‌شکل دارد با دوستش شغال، اما با رنگ‌هایی متفاوت که این لباس، لباس عیاراهاست. سگک کمربندش یک گل ده پر شبیه گل‌میخ یا گل‌های نقوش تخت جمشید است. با موهای نامرتب و پوستی تیره‌تر از دوستش. به نظرم این دو کاراکتر باید مکمل همدیگر باشند: همانطور که در داستان یکی لاغر و دیگری چاق و پر خور است، یکی شجاع و دیگری ترسو است، یکی باهوش و دیگری ساده‌لوح است.

ماجرای داستان در پنل‌بندی این کمیک تأثیر دارد؟

یکی از دلایلی که من تن‌تن یا آستریکس را الگو قرار نمی‌دهم این است که پنل‌بندی ندارند و مثل یک استوری برد جلو می‌روند. باید، بر اساس اوج و فرود اتفاق‌ها، پنل‌ها را بزرگ و کوچک کرد یا به زیر صفحه یا روی باقی پنل‌ها آورد. یا حتی پنلی را بدون فریم یا تمام صفحه طراحی کرد؛ حتی مثلاً بیرون زدن یا نزدن یک بالون از کادر پنل‌ها حتماً باید دلیل داشته باشد.

خودتان کدام پنل از این کتاب را بیشتر دوست دارید؟

من از پنل خلافکارهایی که در قهوه خانه برگشتند رو به دوربین خیلی خوشم می‌آید! مخاطبین خاص می‌توانند پابلو اسکوبار را هم آنجا ببینند.

5

نام‌آواهای زیادی در این کتاب دیده می‌شوند. به نظرتان فرم ترسیمشان چقدر در جان‌بخشی به داستان مؤثر است؟

شکل و اندازه و رنگ و فونت آواها را باید نسبت به کلیت صفحه زیبایی‌شناسی کرد. فونت فارسی معمولاً این کار را سخت می‌کند و طراحی دستی آواها، کار را بهتر می کند. اما در سامک، من از فونت‌های آماده استفاده کردم و آن‌ها را کش و قوس دادم.

چطور فرم لباس را برای هر کاراکتر انتخاب می‌کنید؟

لباس در طراحی کاراکتر بخشی از کل وجود کاراکتر است، مثل قد و وزن و چهره. اول از هر چیز باید به ژانر اثر، سپس ملیت و قومیت کاراکتر، و در آخر زیبایی‌شناسی آن پرداخت.

6با کدام کاراکتر این کتاب بیشتر ارتباط برقرار کردید؟

با اینکه چهرۀ سامک را به خودم شبیه‌تر درآوردم، ولی شغال را خیلی دوست دارم! به نظرم نقش مهمی در کمدی بودن داستان ایفا می‌کند.

این کتاب را متناسب با چه ردۀ سنی می‌دانید؟

من دوست دارم داستان‌های سامک کمی تاریک‌تر و ترسناک‌تر بشوند و به نظرم برای نوجوان، از دوازده تا هجده سال، و بزرگترهایی که کمیک را می‌شناسند مناسب است.

تفاوت ماهیتی و کاربردی کارتون، کاریکاتور و کمیک را در چه می‌بینید؟

این‌ها تعاریف جدا دارند. کارتون به موضوعی می‌پردازد و بسته به خالق اثر  می‌تواند بسیار والا و پرمعنا باشد. کاریکاتور چهره را آنالیز می‌کند و برخلاف نظر اکثریت، این نیست که دماغ و گوش هر کسی را بزرگتر بکشیم یا بدنش را کوچکتر از سرش. اما کمیک یعنی داستان تصویری که با استوری بورد هم متفاوت است. کمیک یا پی‌نما یک مدیاست مثل کتاب، فیلم، بازی کامپیوتری. این رسانه غالباً راوی و قصه‌گوست.

حال و روز کمیک در ایران را چگونه می‌بینید؟

متأسفانه هنوز متوجه می‌شویم که اکثریت زیادی از مردم ایران یا کمیک را کلاً نمی‌شناسند، یا بر این باورند که کتاب بچه‌هاست. در مورد پی‌نما می‌توان گفت ما در دهۀ سی امریکا هستیم، وقتی که اولین جلد سوپرمن روی دکه‌ها رفت. شاید هم عقب‌تر! چون ما هنوز در دکه‌ها کمیک نمی‌فروشیم.

به نظر شما برای رشد کمیک در کشورمان (چه از لحاظ عرضه، چه از منظر تقاضا) چه چیزی اولویت دارد؟

تأسیس نشریۀ تخصصی تولید کمیک داخلی، و نه ترجمۀ آثار خارجی، که به صورت هفته‌نامه یا ماهنامه منتشر شود. این آثار باید سرگرم‌کننده و محبوب مخاطب باشند.

هر مطلب یا نکتۀ دیگری که مایل هستید بفرمایید.

تولید کمیک/پی نما می‌تواند از نظر فرهنگی و اقتصادی سود خیلی زیادی داشته باشد. سرمایه‌گذاران بهتر است برای مخاطب کار تولید کنند. این تنها با ایجاد فضای باز، اجازۀ کار دادن به نویسندگان جوان و تشویق خلاقیت امکان‌پذیر است. شاید در زمینۀ انیمیشن یا سینما نتوانیم با آثار پرخرج جهانی رقابت کنیم، ولی در زمینۀ کمیک چیزی کم نداریم جز آزادی عمل.

7

One thought on “سام و سامک

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *