از قم تا آلمان

حسین آسیوند: آلمانی‌ها روی کمیک‌های بومی خودشان تعصب دارند!

حسین آسیوند اهل شهر قم است و از سال ۱۳۸۰ وارد کار هنری شده و به‌صورت حرفه‌ای با اکثر ناشران این شهر در زمینۀ تولید کتاب همکاری کرده است. او را بیشتر با کارهای مذهبی‌اش مانند مجموعۀ چهارده معصوم و پیامبران و داستان‌های مذهبی و تاریخی می‌شناسند. آسیوند مدتی است که به آلمان مهاجرت کرده است و این موضوع باعث شد تا علاوه بر گفتگو با وی دربارۀ کمیک، به مقایسۀ فعالیت‌های کمیک ایران و آلمان از نظر ایشان بپردازیم.

در مجموع تا به امروز چند کار کمیک در کارنامه‌تان ثبت شده است؟

تا کنون چندین کمیک برای مجلۀ المهدی لبنان تولید کرده‌ام. داستان‌های مختلف مذهبی و معمولی‌ای هم در کارنامه دارم. از میان دیگر آثارم می‌توانم کتاب از مدینه تا مدینه را نام ببرم که تلفیقی از کمیک و تصویرسازی بوده است و به‌صورت پراکنده نیز چند اثر برای مجلات کودک تولید کرده و به چاپ رسانده‌ام.

خود شما به کارهای کدام پی‌نماگر علاقه‌مندید؟

از میان پی‌نماگران ایرانی می‌توانم بگویم کارهای پی نمای حمید بهرامی خیلی خوب است؛ از بین پی‌نماگرهای غیرایرانی نیز آثار البرت اودرزو، طراح شخصیت استریکس را می‌پسندم؛ از نظر بنده استریکس به خاطر طراحی قوی و مسلط و خطوط نرم هم جزء اثرهای تأثیر‌گذار محسوب می‎شود.

مدتی هست که اسم پی‌نما به جای کمیک یا کمیک‌استریپ در ایران مطرح شده است. نظر شما در رابطه با این نام‌گذاری چیست؟

به نظرم همین که اسم ایرانی است و از نظر واژگانی هم کوتاه، خیلی خوب است؛ البته شاید بشود کلمه بهتری هم پیدا کرد چرا که تا حدی پی‎نما بیشتر تداعی‌گر انیمیشن است تا کمیک.

در آلمان هم این اسم بومی سازی شده؟

در آلمان اسمش کمیک است و به کتاب‌های کمیک هم comics bücher می‌گویند.

قم را شهر ناشران می‌دانند ولی در حوزۀ تصویرسازی آیا در قم به نسبت تهران محدودیت‌های فنی و آموزشی وجود دارد؟

بله، وجود دارد و ارتباط‌ها هم نسبت به تهران کمتر و بعضی از برنامه‎ها یا کلاس‎ها در تهران به‌روزتر است. در تهران کمیک یا تصویرسازی حرفه‎ای‎تر را شاهد هستیم. البته قم فضای خوب و موفقی دارد اما تهران در زمینۀ انتشارات وسیع‌تر عمل می‌کند.

کدام‌یک از کارهای پی نمای خودتان را بیشتر دوست دارید؟

آخرین آثار تولیدی‌ام برای مجله المهدی را، چرا که فضای‎ها و طراحی‎ها خوب از آب درآمد. این کار برای ردۀ سنی الف و ب بود و این درحالی است که من برای این گروه سنی کمتر کار کرده‌ام، اما به نظرم نتیجۀ کارها بسیار خوب بود.

به نظر شما برای نجات کمیک در ایران چه باید کرد؟

به نظر من کمیک در ایران بازار موفقی ندارد و برای عموم خیلی شناخته شده نیست. مردم و خوانندگان بیشتر کتاب یا مجلات کودک را می‌شناسند و می‌پسندند تا کمیک را و اگر قرار باشد کمیک در نشر حضور پررنگی داشته باشد باید سازمان یا نهادی باشد که برنامه و بودجه داشته باشد تا بشود در این حوزه مؤثرتر وارد شد و در این عرصه پیشرفت کرد.

چند سالی هست که خانۀ پی‎نمای ایران ذیل مجموعۀ ستاد توسعۀ فناوری‌های نرم و هویت‌ساز برای احیای صنعت کمیک آغاز به کار کرده است. در مورد این مجموعه چقدر مطلعید و به نظرتان می‌تواند آن نقشی که گفتید را ایفا کند؟

خیلی اطلاع ندارم، اما اگر برنامه‎ای داشته باشند حتماً می‎توانند موفق عمل کنند چرا که طراحان بسیار خوبی در حوزۀ کمیک وجود دارند. اگر نهادی وجود داشته باشد که از این استعدادها استفاده و آنها را سازمان‌دهی کند، حتماً خروجی خیلی خوبی را شاهد خواهیم بود. ما هنرمندان فراوانی در این حوزه داریم که بسیار توانمندند و طراحی قوی‌ای هم دارند اما اکثراً پراکنده و شخصی کار می‌کنند و اگر این نهاد بتواند به‌گونه‌ای آنها را گرد هم جمع آورد و هدایت کند شاهد رشد و موفقیت کمیک ایران خواهیم بود.

با توجه به تجربۀ حضور و فعالیت‌تان در کشور آلمان، به نظر شما چقدر پی‌نماگرهای ایرانی می‎توانند روی بازارهای خارجی حساب باز کنند؟

تقریباً چهار سال است که بنده در آلمان ساکن هستم. طی تجربۀ این مدت می‌توانم بگویم که در مورد ورود به بازارهای خارجی اگر سازمان یا ناشری وارد معامله با آنها بشود بهتر و سریع‌تر به نتیجه خواهد رسید تا اینکه کسی به‌صورت شخصی بخواهد این کار را انجام دهد. اینجا اکثراً پروژه‎های آماده و کامل را می‎پسندند تا صرف اینکه یک طراح فقط خودش را معرفی کند.

با فعالان کمیک آلمانی چقدر در ارتباط هستید؟

با چند طراح و تصویرگر معروف ارتباط دارم وکمابیش در نمایشگاه‌ها یا رویدادهای هنری این کشور شرکت می‌کنم. کمیک در آلمان سبک خودش را دارد و برای مردم کاملاً یک هنر شناخته‌شده محسوب می‎شود. کتاب‌های کمیک هم در آلمان فروش خوبی دارد و اکثر مردم با لذت کمیک می‌خوانند.

پس در عرصۀ کاراکتر هم باید چهره‌های آشنایی مثل تن‌تن داشته باشند؟

بله، در آلمان چند شخصیت معروف کمیک وجود دارد که داستان‌ها حول محور این شخصیت‌ها به‌صورت مستمر چاپ می‎شود. برای نمونه می‌توانم به کاراکترهای موزاییک گاستون و اسپیرو و فانتازیو اشاره کنم. علاوه بر این، در آلمان نمایشگاه‎های سالانه یا دوسالانۀ کمیک برگزار می‌شود که نمایشگاه کمیک در شهر کلن از جملۀ آن‌هاست؛ اما جالب اینجاست که بازار کمیک تنها به کارهای آلمانی خلاصه نمی‌شود و کمیک‎های آمریکایی از جمله تولیدات مارول هم یافت می‌شود اما برای آلمانی‌ها اولویت با تولیدات داخلی این کشور است.

ویژگی کمیک‌های آلمانی چیست؟

آثار درجۀ یک کمیک آلمانی طراحی خیلی قوی‌ای دارند و سبکی کاملاً آلمانی؛ این آثار به هیچ وجه شبیه تولیدات مارول یا مانگا نیستند.

پس با این اوصاف شاید نشود نظر مردم آلمان را به کمیک‌هایی که تصویرسازهای ایرانی تولید می‎کنند جلب کرد؟

رسیدن به چنین هدفی مستلزم صرف زمان بسیاری است، مخصوصاً برای آلمانی‎ها!

حالا که از بیرون به پی‌نماهای ایرانی نگاه می‎کنید ویژگی‎های پی‌نما در ایران را چطور ارزیابی می‌کنید؟

به نظرم پی‌نما در ایران اگر بخواهد در عرصۀ بین‌المللی نقشی ایفا کند باید کمی از فضای سنتی و بومی خارج شده و به سمت فضایی جهانی‎تر حرکت کند و حتی اگر موضوع داستان کاملاً ایرانی است، باید فرمی جهانی‌تر به خود بگیرد. به عنوان مثال اگر بخواهیم شاهنامه را به جهان معرفی کنیم، نباید قالب داستان را فقط برای مخاطب ایرانی که شاهنامه را می شناسد طراحی کنیم بلکه باید آن را در قالبی ساده‎تر و به‌روزتر ارائه کنیم تا مخاطبان غیرایرانی نیز از چندوچون داستان سردربیاورند و متوجه داستان بشوند.

حتماً می‌دانید مدتی است که سید مصطفی حسینی شاهنامه را سبک دیزنی تولید کرده و این کتاب به پرفروش‌ترین کتاب پی‌نمای ایران تبدیل شده است.

بله؛ منظور من دقیقاً همین است که با الگوبرداری از این کار و استفاده از این روش است که می‌توان توجه بازارهای داخلی و خارجی را به آثار ایرانی جلب کرد.

فروش کمیک در آلمان به نسبت کتاب‌های داستان به چه میزان برآورد می‌شود؟

این را دقیق نمی‌دانم، اما می‌توانم بگویم که فروش کمیک در این کشور مستمر و خوب ارزیابی می‌شود.

وضعیت کمیک به عنوان یک صنعت در آلمان چگونه است و آیا مشتقاتی هم دارد؟

در آلمان شاهد چاپ انواع مختلفی از کمیک هستیم، از کمیک برای کودکان تا کمیک‌های مختص بزرگسالان. و این کمیک‌ها موضوعات مختلفی را هم دربرمی‌گیرد: تاریخی، کمدی، داستان‌های واقعی و مستند. بازار ترجمۀ کمیک هم در آلمان وضع متناسبی دارد و شاهد ترجمۀ انواع کمیک‌های تولیدی کشورهای دیگر هستیم: از کمیک‌های چین و کره تا کوبا و سایر کشورها.

تأثیر کمیک در آلمان در حدی بوده است که کاراکترهای موجود در کمیک‌ها به سریال‌ها و فیلم‌های آلمانی نیز راه پیدا کند؟

بله؛ شخصیت‌های معروف کمیک‌های آلمانی هم به انیمیشن‌ها و فیلم‌های سه‌بعدی وارد شده‌ است و هم به فیلم‌های سینمایی معمولی.

شما در حال حاضر با ناشری لبنانی کار می‌کنید. چرا در بحث کمیک با آلمانی‎ها وارد کار نشده‌اید؟

در حال حاضر مدتی است که مانند زمانی که ایران بودم بیشتر روی کتاب کودک تمرکز دارم، اما شاید در آینده روی کار با ناشران آلمانی بیشتر متمرکز شوم.

جمال طاهری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *