مقالات

پادشاهی کیخسرو و واپسین نبرد ایران و توران

فرمانروایی که به اختیار خود از تاج و تخت دست کشید اشاره‌ای به گذشته چنان‌که در داستان سیاوش و در روایت زندگی او بعد از ترک ایران اشاره شد، شهریار با یکی از دختران افراسیاب پیوند زناشویی بست و با تورانیان قوم و خویش شد. حاصل این ازدواج، پسری بود…
ادامه مطلب

قصۀ سیاوش: داستان پاکی و مظلومیت

شاهزاده‌ای که در غربت کشته شد بازی بی‌پایان سرنوشت از میان صدها داستان کوتاه و بلند اساطیری ایران، قصۀ سیاوش و فرجام غم‌بار او یکی از مشهورترین‌ها و جذاب‌ترین‌ها و البته بدون تردید یکی از تأثیرگذارترین‌هاست. او شهریاری بود که از کودکی زیر دست رستم، پهلوان بزرگ زمانه تربیت شد…
ادامه مطلب

نبرد رستم و اسفندیار: نقطۀ اوج تاریخ اساطیری ایران

اشاره نبرد رستم و اسفندیار نقطۀ اوج یا دست‌کم یکی از نقاط اوج تاریخ اساطیری ایران است. پیکار دو پهلوان بلندآوازه و سرسخت که به حکم تقدیر، مجبور به رقابت و نزاع با یکدیگر می‌شوند و درنهایت یکی از آن‌ها دیگری را می‌کُشد. در اینجا نه با تقابل همیشگی خیر…
ادامه مطلب

نگاهی به آغاز دوران پیشدادی

از کیومرث تا تهمورث؛ نخستین انسان و نخستین پادشاهی انسان پیشدادی در چهار یادداشت قبلی به فصل‌هایی از تاریخ اساطیری ایران پرداختم و از فرمانروایی جمشید و سقوطش، داستان کاوۀ آهنگر و شورش بزرگش، زندگی فریدون و پیروزی‌اش بر ضحاک و درنهایت از سرنوشت تلخ پسران فریدون نوشتم. این حوادث…
ادامه مطلب

تصمیم فریدون و سرنوشت غم‌بار پسرانش

داستان حسد و برادرکُشی در خاندان سلطنتی فریدون بعد از پیروزی بر ضحاک داستان پُرفرازونشیب زندگی فریدون با پیروزی بر ضحاک و شکار دیوهای متحد او به پایان نمی‌رسد. او پس از آن، قلمرو خود را به شرق و غرب گسترش داد، شهرها و ایالت‌های دور و نزدیک را به…
ادامه مطلب

نبرد فریدون و ضحاک

داستان غلبۀ خیر بر شر اشاره‌ای به گذشته در مرور داستان کاوۀ آهنگر و ماجرای دشمنی او با ضحاک، به نام فریدون هم اشاره شد. مردی از تبار جمشید که فرمانروایی را میراث پدران و حق مشروع خود می‌دید و - از مدت‌ها پیش از قیام کاوه - برای جنگ…
ادامه مطلب

کاوۀ آهنگر و ضحاک ماردوش

اشاره کاوۀ آهنگر شخصیت جالب و قابل‌اعتنای دیگری از میان قهرمانان اساطیری ایران است که در دوران فرمانروایی ضحاک زندگی می‌کرد. او نه به مناسبت تبار شاهانه و کارهای فراانسانی، که به اعتبار ظلم‌ستیزی و ناسازگاری با پادشاه ستمگر دوران خود در میان اسطوره‌ها جای گرفته است. کاوه که بود؟…
ادامه مطلب

پادشاهی جمشید و شخصیت او در میان اساطیر ایران

اشاره به نظرم مرور زندگی و فرمانروایی جمشید و درنگ بر سرنوشت غیرمنتظره و عبرت‌آموز او به درک بهتر ما از جهان اساطیر ایرانی کمک زیادی می‌کند. البته روایت‌های مختلف ـ با منشأ و زمان و علت شکل‌گیری متفاوت از یکدیگر ـ دربارۀ او هم‌صدا و یکدست نیستند و حتی…
ادامه مطلب