اسطوره

اسطوره و حماسه؛ خدایان، شاهان و پهلوانان

تفاوت میان اسطوره‌ها و حماسه‌ها در چیست؟ اشاره‌ای به موضوع و طرح یک پرسش نکته یا به عبارت درست‌تر نکات مهمی دربارۀ تفاوت میان «اسطوره‌ها» و «حماسه‌ها» وجود دارد که ما تاکنون و در این مجموعه نوشته‌ها به آن‌ها نپرداخته‌ایم و همیشه با تسامح و گاهی هم با بی‌اعتنایی از…
ادامه مطلب

اسطوره و فره ایزدی؛ مشروعیت و فرمانروایی

شخصیت‌پردازی قهرمان در نسبت با فره ایزدی اشاره‌ای به موضوع و طرح یک پرسش مضمون مهم دیگری که آشنایی با آن باعث عمیق‌تر شدن شناخت ما نسبت به جهان اساطیری ایرانی می‌شود و درک ما را از ارزش‌ها و اصول نهفته در داستان‌ها و روایت‌های مرتبط با اسطوره‌ها بیشتر می‌کند،…
ادامه مطلب

رخنۀ داستان‌های عیاری در حماسه‌های ملی

شخصیت‌پردازی و درون‌مایه‌های داستان کاوه آهنگر اشاره‌ای به موضوع و یادی از گذشته در یکی از یادداشت‌های ابتدایی این بخش به شخصیت کاوه و قیام او در مخالفت با ضحاک و نیز نقشی که او در نبرد با سیطرۀ ظلم و ستم و بیداد داشت پرداختیم و پس از آن…
ادامه مطلب

نیاز مستمر به وجود قهرمان و اسطوره

تضاد در جامعه: تداوم حیات اسطوره‌ها اشاره به موضوع و یادی از گذشته چندی قبل در یادداشتی که به «بازنگری در شکل اسطوره‌ها مطابق با تغییر و تحولات اجتماعی» اختصاص داشت، به شکل‌گیری اسطوره در پاسخ به نیازی از جامعه اشاره کردیم. مثلاً آنجا از قول دکتر مهرداد بهار گفتیم…
ادامه مطلب

مضامین اصلی داستان‌های اساطیری ایران – بخش دوم

مضمون سفر؛ از حماسۀ گیلگمش تا هفت شهر عشق اشاره به موضوع و توضیح یک نکته در یادداشت قبلی به دو مضمون از مضامین موجود در داستان‌های اساطیری ایران، به «نبرد خیر و شر» و به «انتخاب انسان» پرداختیم و نمونه‌هایی از آن را بررسی کردیم. مضامین دیگری هم در…
ادامه مطلب

درنگی بر ماهیت اساطیر و حماسه‌های ایرانی – بخش اول

تقدس‌زدایی از ایزدان و تبدیل آن‌ها به شاهان و پهلوانان فانی اشاره‌ای به موضوع اوایل دهۀ هفتاد بود که دکتر مهرداد بهار (وفات: آبان 1373) در مصاحبه‌ای به برخی ویژگی‌های «اساطیر و حماسه‌های ایرانی» پرداخت و از روند و سیر شکل‌گیری برخی اسطوره‌ها و حماسه‌ها و تغییر و تحولاتی که…
ادامه مطلب

تاریخ کیانیان بعد از کیخسرو

گذری بر نام آخرین فرمانروایان کیانی مروری بر گذشته: کناره‌گیری کیخسرو از پادشاهی در داستان کیخسرو به واپسین نبرد ایران و توران و پیروزی قاطع و بی‌چون‌وچرای ایرانیان بر دشمنان قدیمی‌شان اشاره شد. این نبردهای خونین و دلاوری‌های پهلوانانی که زیر پرچم کیخسرو به جنگ با تورانیان رفتند، یکی از نقاط…
ادامه مطلب

نبرد رستم و اسفندیار: نقطۀ اوج تاریخ اساطیری ایران

اشاره نبرد رستم و اسفندیار نقطۀ اوج یا دست‌کم یکی از نقاط اوج تاریخ اساطیری ایران است. پیکار دو پهلوان بلندآوازه و سرسخت که به حکم تقدیر، مجبور به رقابت و نزاع با یکدیگر می‌شوند و درنهایت یکی از آن‌ها دیگری را می‌کُشد. در اینجا نه با تقابل همیشگی خیر…
ادامه مطلب